Trafikte ara sıra il kodundan sonra CD harf grubu taşıyan, yeşil yazılı beyaz plakalar görülür. Bu plakalar sıradan araçlara verilmez: CD, Türkiye’de görev yapan yabancı diplomatik misyonların ve mensuplarının araçlarını gösteren resmî bir harf grubudur.
CD Plaka Kime Verilir?
Tescil plakalarını düzenleyen Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik’e göre; diplomatik ve konsüler misyonlar ile uluslararası kuruluşların ve bunların muafiyet sahibi mensuplarının araçlarına CC, CD, CG ve CM harf gruplarından plaka verilir. Bu dört grup kendi içinde ikiye ayrılır:
- CD ve CM: Büyükelçilikler ve uluslararası kuruluşlar ile bunların diplomatik muafiyeti bulunan mensuplarının araçları.
- CC ve CG: Başkonsolosluklar ile bunların konsüler muafiyeti bulunan mensuplarının araçları.
CD kısaltması Fransızca “Corps Diplomatique” (diplomatik birlik), CC ise “Corps Consulaire” (konsüler birlik) ifadesinden gelir; bu kısaltmalar yalnızca Türkiye’de değil, pek çok ülkenin diplomatik plakalarında kullanılır.
CD Plaka Nasıl Görünür?
Diplomatik plakalar da standart tescil plakası düzenine uyar: en solda TR rumuzu, ardından il kodu, sonra harf grubu ve rakamlar yer alır. Renk düzeni ise plakanın türünü ele verir:
- CD ve CM plakalarda zemin beyaz, harf ve rakamlar yeşildir.
- CC ve CG plakalarda zemin yeşil, harf ve rakamlar beyazdır.
Büyükelçilikler başkent Ankara’da bulunduğundan CD plakalı araçlar en çok 06 il koduyla görülür; başkonsolosluk araçları ise görev yaptıkları ilin koduyla dolaşır.
CD Plakalı Araçların Tescili
Diplomatik ve konsüler misyon araçlarının tescil işlemleri, diğer araçlardan farklı olarak noterlerce değil Emniyet Genel Müdürlüğü trafik tescil kuruluşlarınca yapılır. Yurt dışından getirilen araçlar Dışişleri Bakanlığınca onaylanmış ve gümrükte işlem görmüş belgedeki plakaya, yurt içinden edinilen araçlar ise Dışişleri Bakanlığının yazısında belirtilen plakaya tescil edilir.
Diplomatların Türkiye’de kiralayacakları araçlara da, karşılıklılık (mütekabiliyet) esasları gözetilerek, noterce düzenlenen kira sözleşmesiyle birlikte Dışişleri Bakanlığının yazılı teklifi ve İçişleri Bakanlığının onayıyla geçici olarak CC 0001-CC 9999, CD 0001-CD 9999, CG 0001-CG 9999 ve CM 0001-CM 9999 aralığındaki plakalar verilebilir. Süre bittiğinde bu plakalar tescil kuruluşuna iade edilir.
Bunların yanında bir de CC/CD panel plaka uygulaması vardır: Bu panel plaka verilen diplomatlara ait araçların tescil belgesine “CC/CD panel plaka taşıyabilir” ibaresi yazılır. Dışişleri Bakanlığından alınan kimlik kartıyla başvuran fahri başkonsoloslar ve fahri konsolosların kayıtlı bir aracına da, mevcut tescil plakasının yanında CC panel plaka verilebilir.
Dokunulmazlık Kapsamı
CD plakanın en çok merak edilen yönü, sağladığı ayrıcalıklardır. Bunların kaynağı plakanın kendisi değil, Türkiye’nin 1984’te katıldığı 1961 tarihli Diplomatik İlişkiler Hakkında Viyana Sözleşmesi’dir. Sözleşmeye göre misyonun nakil vasıtaları “arama, el koyma, haciz veya icradan” bağışıktır; diplomatik ajanlar da kabul eden devletin cezai yargısından bağışıktır. Yani CD plakalı bir misyon aracı aranamaz, araca el konulamaz.
Konsolosluk görevlilerinin bağışıklığı ise 1963 tarihli Konsolosluk İlişkileri Hakkında Viyana Sözleşmesi uyarınca daha dardır ve esas olarak resmî görevlerin yerine getirilmesi sırasındaki eylemlerle sınırlıdır.
Dokunulmazlık, kurallardan muafiyet anlamına gelmez: Viyana Sözleşmesi, ayrıcalıklardan yararlanan herkesin kabul eden devletin kanun ve düzenlemelerine uyma yükümlülüğünü ayrıca vurgular. Karayolları Trafik Yönetmeliği de diplomatik muafiyeti olan kişiler hakkında suç veya ceza tutanağı düzenlenmesini gerektiren durumlarda trafik görevlilerince yapılacak işlemlerin esaslarının İçişleri Bakanlığınca valiliklere bildirileceğini düzenler.
Özetle CD plaka; aracın bir büyükelçiliğe, uluslararası kuruluşa veya diplomatik muafiyetli bir görevliye ait olduğunu gösteren, rengiyle ve harf grubuyla standart plakalardan ayrılan resmî bir tescil plakasıdır.