Trafikte mavi zemin üzerine beyaz yazılı plaka taşıyan bir araç gördüğünüzde, karşınızda bir kolluk aracı var demektir. Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik’in 35. maddesine göre mavi zeminli plakalar yalnızca üç kurumun araçlarına takılır: Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı.
Mavi Plakanın Harf Grupları
Yönetmeliğin 34. maddesi, bu kurumların araçlarına ayrılan harf gruplarını da tek tek belirler:
- Emniyet araçları: A, AA ve AAA harf gruplarından plaka alır. Bu grup aynı zamanda makam araçlarına da ayrılmıştır; ancak makam araçlarının plakası beyaz zemin üzerine kırmızı yazılıyken, emniyet araçlarınınki mavi zeminlidir.
- Jandarma Genel Komutanlığı araçları: JAA’dan JZZ’ye kadar uzanan harf grupları ile üçlü rakamdan oluşan plakalar taşır.
- Sahil Güvenlik Komutanlığı araçları: SGH harf grubu ve üçlü rakamdan oluşan plakalar taşır.
Emniyet teşkilatında plaka numarası ile aracın görev sistemi arasında da bağ vardır: Yönetmeliğin 36. maddesine göre resmî plakalı olarak görev yapan emniyet araçlarına, kayıtlı oldukları trafik birimlerince o aracın telsiz kod numarasını karşılayan plaka verilir.
Her Polis Aracı Mavi Plakalı mıdır?
Hayır. Mevzuat, kolluk araçlarının bir bölümünün trafikte fark edilmemesine de imkân tanır. Yönetmeliğin 36. maddesine göre Emniyet Genel Müdürlüğü merkez birimlerinde kullanılan araçlara Emniyet Genel Müdürünün, il emniyet müdürlüklerine bağlı birimlerde kullanılanlara ise il emniyet müdürünün onayı ile sivil plaka tahsis edilebilir.
Benzer şekilde Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma, Sahil Güvenlik ve Milli İstihbarat Teşkilatının istihbarat, gizlilik veya güvenlik gerektiren hizmetlerinde kullanılan araçlara da valilik onayıyla sivil plaka verilebilir. Bu araçlar, sıradan beyaz zeminli plakalarla dolaşır; tahsis bilgileri gizli tutulur.
Bu kurumların tüm tescil işlemleri de diğer araçlardan farklıdır: Yönetmeliğin 9. maddesi uyarınca Emniyet, Jandarma, Sahil Güvenlik ve MİT araçlarının tescil ve plaka işlemleri noterlerce değil, EGM’ye bağlı trafik tescil kuruluşlarınca yapılır.
Mavi Plaka ile Karıştırılanlar
Yabancılara verilen plakaların mavi olduğu yönündeki bilgi, güncel mevzuatta karşılık bulmaz. Türkiye’de bulunan yabancı kişilerin ve yabancı şirketlerin araçlarına verilen MA-MZ harf gruplu plakalarda zemin beyaz, harf ve rakamlar siyahtır — yani standart hususi plakayla aynı renktedir ve yalnızca harf grubundan tanınır.
Renk benzerliği taşıyan bir başka öge de her plakada bulunan TR rumuzudur: İl kodundan önce gelen TR işareti, 4x10 santimetrelik mavi bir dikdörtgen kutu içinde yer alır. Bu mavi kutu plakanın kendisini mavi plaka yapmaz; ülke tanıtım işaretidir.
Özetle mavi plaka; Emniyet, Jandarma ve Sahil Güvenlik araçlarını trafikte görünür kılan, harf grupları yönetmelikle belirlenmiş bir kolluk plakasıdır. Bu plakayı taşıyan araç devletin kolluk teşkilatına aittir; sivil plakalı kolluk araçları ise ancak yetkili makam onayıyla bu görünümün dışına çıkar.