Türkiye’de trafik denetiminin giderek büyüyen kısmı artık yol kenarındaki ekiplerce değil, kameralarla yapılıyor. Elektronik Denetleme Sistemi (EDS); hız, ortalama hız ve kırmızı ışık ihlallerini plaka üzerinden tespit edip idari yaptırıma bağlayan sistemin adıdır. Şubat 2026’da yürürlüğe giren 7574 sayılı Kanun, EDS’nin tespit ettiği iki temel ihlalin — hız ve kırmızı ışık — ceza sistemini baştan yazdı. Bu rehberde EDS’nin yasal dayanağını, hız koridorunun nasıl çalıştığını ve 2026 itibarıyla geçerli yaptırımları anlatıyoruz.
EDS Nedir, Hangi Kanuna Dayanır?
EDS’nin kanuni çerçevesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na 2011’de eklenen ek 16. maddedir. Maddeye göre belediyeler veya sermayesi tamamen belediyelere ait şirketler, can ve mal güvenliğini sağlamak ve düzenli trafik akışını temin etmek amacıyla karayollarında elektronik sistemler kurabilir; bu sistemleri trafik ihlallerinin tespiti amacıyla kullanan ise Emniyet Genel Müdürlüğüdür. Tespitlere dayanılarak kesilen cezaların %30’u sistem kullanım bedeli olarak belediyeye ödenir; sistem hasılat paylaşımıyla kurdurulmuşsa bu pay, yatırım maliyeti karşılandıktan sonra %15’e düşer.
Cezanın muhatabını Kanun’un 116. maddesi belirler: Sürücüsü tespit edilemeyen araçlara tutanak tescil plakasına göre düzenlenir ve trafik kaydında araç sahibi görünen kişiye posta yoluyla tebligat yapılır. 7574 sayılı Kanun’la eklenen fıkra önemli bir yeniliktir: Aracın ihlal tarihinde kiralık olduğu resmî kayıtlardan tespit edilirse tutanak kiracı adına düzenlenir ve ceza kiracıdan tahsil edilir.
Hız Koridoru: Ortalama Hız Denetimi
Klasik radar, aracın tek bir noktadaki anlık hızını ölçer; hız koridoru ise iki nokta arasındaki ortalama hızı esas alır. Koridora girişte ve çıkışta plakanız okunur; iki nokta arasındaki mesafe bilindiğinden, geçiş sürenizden ortalama hızınız hesaplanır. Radar noktasında frene basıp sonra tekrar hızlanmak bu yöntemde işe yaramaz — cezayı belirleyen, koridor boyunca tutturduğunuz ortalamadır. Kanun’un 51. maddesi de bu yöntemi kapsayacak biçimde kaleme alınmıştır: Ceza, “hız ölçen teknik cihaz veya çeşitli teknik usullerle yapılan tespit” sonucuna bağlanır.
7574 ile yenilenen 51. madde, cezayı km/s cinsinden aşım kademelerine bağlar. 2026 itibarıyla yerleşim yeri içinde sınırı 6-10 km/s aşmanın cezası 2.000 TL’den başlar ve 66 km/s ve üzeri aşımda 30.000 TL’ye ulaşır; yerleşim yeri dışında kademeler 11-15 km/s aşımdaki 2.000 TL’den 71 km/s ve üzerindeki 30.000 TL’ye uzanır. Asıl caydırıcı yenilik para cezasının yanındadır: Her iki tabloda da en üst üç kademede sürücü belgesi her seferinde 30, 60 veya 90 gün geri alınır ve belgenin iadesi, 2918 kapsamındaki tüm idari para cezalarının ödenmiş olmasına bağlıdır.
Radar uyarı cihazlarına da değinelim: Hız denetim cihazlarının yerini tespit eden veya sürücüyü ikaz eden cihazların imali, ithali ve araçta bulundurulması yasaktır — 2026 itibarıyla bulunduran işletene 185.000 TL, imal veya ithal edene 370.000 TL idari para cezası uygulanır.
Kırmızı Işık İhlali
Kavşaklardaki EDS kameraları, kırmızı yandığında kavşağa giren aracı plaka üzerinden tespit eder. 47. maddenin 2026’da yenilenen metnine göre ışıklı trafik işaretlerine uymayan sürücüye 5.000 TL idari para cezası verilir. Kanun tekrarı ağır cezalandırır: Son ihlalden geriye bir yıl içinde ikinci ihlal 10.000 TL, üçüncü 15.000 TL, dördüncü 20.000 TL, beşinci 30.000 TL, altıncı ihlal ise 80.000 TL’dir.
Para cezası tablonun yalnızca yarısıdır. Bir yıl içinde üçüncü ihlalde sürücü belgesi 30 gün, dördüncüde 60 gün, beşincide 90 gün geri alınır ve iade için psiko-teknik değerlendirme şarttır. Altıncı ihlalde belge iptal edilir; yeniden ehliyet almak için sürücü kursunu ve sınavları baştan geçmek gerekir. Kırmızı ışık ihlaliyle trafik kazasına sebebiyet veren sürücünün belgesi de 60 gün geri alınır.
EDS ile PTS Aynı Şey mi?
Hayır. Yol üzerindeki her plaka okuyan kamera ceza kesmez. Plaka Tanıma Sistemi (PTS) asayiş amaçlıdır: Aranan, çalıntı veya ikiz plakalı araçları tespit ederek kolluğa alarm üretir; kendisi idari yaptırım uygulamaz. EDS ise sürücü davranışını — hız ve kırmızı ışık ihlalini — denetler ve ceza tutanağına dönüşür. İki sistemin işleyişini ve plaka verisinin hangi hukuki zeminde işlendiğini PTS rehberinde ayrıntısıyla anlattık. Plaka ihlallerinin — okunaksız, sahte, gizlenmiş plaka — cezaları içinse plaka cezaları rehberine bakabilirsiniz.
Tebligat, Sorgulama ve İtiraz
EDS cezası elden verilmez; tutanak plakaya düzenlenir ve tebligatla gelir. 115. maddeye göre ceza, tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenmelidir; ödenmezse her ay %5 faiz işler ve toplam, cezanın iki katını geçemez. Ödeme koşullarını ve olası indirim uygulamasını, işlem öncesinde resmî kanaldan kontrol edin.
Cezanızı tebligatı beklemeden görmek için e-Devlet’teki Araç Plakasına Yazılan Ceza Sorgulama hizmetini kullanabilirsiniz. Ceza bilgisi kişisel veridir; bu nedenle hizmet, e-Devlet üzerinden kimlik doğrulaması yapılarak kullanılır — 6698 sayılı Kanun’un çizdiği çerçevede bu veriler herkese açık değildir. Kimlik ve plaka bilgilerinizi resmî olmayan sorgu sitelerine girmemenizi öneririz.
Cezanın haksız olduğunu düşünüyorsanız — örneğin ihlal anında araç sizde değilse ya da plakanızın kopyası başka araçta kullanılıyorsa — 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesi uyarınca tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurabilirsiniz; süre kaçırılırsa ceza kesinleşir. İkiz plaka şüphesinde kayıp veya çalıntı bildirimi itirazın en güçlü dayanağıdır; süreci kayıp ve çalıntı plaka rehberinde anlattık.
Özet
EDS; belediyelerin kurduğu, Emniyet Genel Müdürlüğünün ihlal tespitinde kullandığı kamera ağıdır ve 2026 itibarıyla iki alanda ağır yaptırım üretir: Hız koridorunda ortalama hıza göre 2.000 - 30.000 TL arasında kademeli cezalar ve üst kademelerde 30-90 günlük belge geri alma; kırmızı ışıkta 5.000 TL’den başlayıp tekrarda 80.000 TL’ye tırmanan, altıncı ihlalde ehliyeti iptal ettiren bir tablo. Tutanak plakaya yazılır, tebligat araç sahibine — kiralık araçlarda kiracıya — gider; itiraz için süre, tebliğden itibaren on beş gündür.