Türkiye’de egzoz gazı emisyon ölçümü, araç muayenesinden ayrı yürüyen bir çevre yükümlülüğüdür. Dayanağı trafik mevzuatı değil, 2872 sayılı Çevre Kanunu’dur: Kanunun ek 4. maddesi, motorlu taşıt sahiplerini egzoz emisyonlarının yönetmelikle belirlenen standartlara uygunluğunu belgelemek üzere ölçüm yaptırmakla yükümlü tutar. İşin usulünü ise 11 Mart 2017 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan ve bugün Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yürütülen Egzoz Gazı Emisyonu Kontrolü Yönetmeliği düzenler. Bu rehberde zorunluluğun kapsamını, ölçüm periyotlarını ve 2026 itibarıyla geçerli ceza tutarlarını resmî kaynaklardaki haliyle aktarıyoruz.
Zorunluluk Kimi Kapsıyor?
Yönetmelik, trafikte seyreden benzinli, dizel ve gaz yakıtlı (LPG, CNG ve benzeri) motorlu taşıtları kapsar. Ölçümde benzinli araçlarda karbon monoksit (CO) oranına, dizel araçlarda egzoz dumanının absorpsiyon katsayısına bakılır; hem benzin hem gaz yakıtla çalışan araçlarda ölçüm iki yakıt için de yapılır. Sonuçlar Bakanlığın elektronik ölçüm takip sistemine işlenir ve sonucun uygun olup olmadığını gösteren bir ölçüm raporu düzenlenir.
Yükümlülüğün muhatabı sürücü değil, araç sahibidir — Kanun cezayı “motorlu taşıt sahiplerine” bağlar. Kiralık ve şirket araçlarında bu ayrım önemlidir: Aracı fiilen kullanan kişi değişse de ölçümü zamanında yaptırma sorumluluğu sahibin üzerindedir.
Hangi Araçlar Muaf?
Yönetmeliğin 7. maddesi ölçüm zorunluluğunun dışında kalan araçları tek tek sayar: iş makineleri, traktörler, iki, üç veya dört tekerlekli motosikletler ve mopedler, elektrikli ve hibrit elektrikli taşıtlar, hidrojen yakıtlı taşıtlar, havaalanlarında kullanılan plakasız özel taşıtlar ile model yılı 1979 ve öncesi olan dizel taşıtlar egzoz gazı emisyon ölçümüne tabi değildir. Egzozu bulunmayan elektrikli araçların tescil tarafındaki diğer farklarını elektrikli araçlarda plaka rehberinde anlattık.
Ölçüm Periyotları
Yönetmeliğin 6. maddesindeki takvim iki basamaklıdır:
- Hususi ve resmî otomobiller: İlk üç yılın sonunda, devamında her iki yılda bir.
- Diğer motorlu taşıtlar: İlk bir yılın sonunda, devamında her yıl.
İkinci grup geniştir: Hususi veya resmî otomobil sayılmayan tüm taşıtlar — ticari otomobiller, minibüsler, otobüsler, kamyonetler, kamyonlar, çekiciler — yıllık ölçüm takvimine girer.
Egzoz ölçümü, muayenenin içinde kendiliğinden yapılan bir işlem değildir; ayrı bir yükümlülüktür. Ancak iki işlem birbirine bağlanır: TÜVTÜRK, geçerli emisyon ölçümü bulunmayan araçların periyodik muayenede ağır kusurlu değerlendirildiğini belirtir. Bu nedenle pratikte ölçüm çoğunlukla muayeneyle aynı gün, aynı istasyonda yaptırılır; yıllık ölçüme tabi araçlarda ise ara dönem periyodunu kaçırmamak gerekir.
Ölçüm Nerede ve Nasıl Yaptırılır?
Ölçümler Bakanlıkça yetkilendirilen istasyonlarda yapılır; yönetmelik, araç muayene istasyonlarını da bu yetkili istasyonlar arasında sayar. TÜVTÜRK’ün sabit istasyonlarında randevu almadan ölçüm yaptırmak mümkündür; gezici istasyonlar içinse ilinizdeki istasyon programını takip etmek gerekir. Ölçüm ücrete tabidir; güncel ücreti işlem öncesinde TÜVTÜRK’ün resmî fiyat listesinden kontrol edin.
Aracınızın ölçüm durumunu e-Devlet’teki “Egzoz Gazı Emisyon Ölçümü Sorgulama” hizmetiyle görebilirsiniz; hizmeti Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı sunar ve e-Devlet girişi gerektirir. Bu kayıtların kişisel veri niteliğinde olduğunu unutmayın: Başkasına ait bir aracın ölçüm ve ceza bilgileri KVKK kapsamında korunur ve herkese açık değildir; sorgulama e-Devlet kimlik doğrulamasıyla yapılır. Plaka üzerinden bu tür bilgileri göstermeyi vaat eden üçüncü taraf sitelere kişisel veri girilmemelidir.
2026 İtibarıyla Cezalar
Ölçümü ihmal etmenin yaptırımı trafik cezası değil, Çevre Kanunu’nun 20. maddesi uyarınca kesilen idari para cezasıdır. 30 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 2026/1 sayılı Tebliğ ile belirlenen ve 1 Ocak 2026’dan itibaren uygulanan tutarlar şöyledir:
- Egzoz emisyon ölçümü yaptırmamak: 17.957 TL.
- Ölçüm yaptırmayan aracın standartlara aykırı emisyona sebep olması: 35.936 TL.
- Katalitik konvertör/katalizör veya dizel partikül filtresi olmadan araç kullanmak: 17.957 TL — filtre ve katalizör söktürme bu nedenle ayrı bir ceza kalemidir.
- Şartları kaybettiği hâlde ölçüme devam eden veya kurallara aykırı ölçüm yapan yetkili istasyonlar: 71.879 TL; belge olmadan ölçüm yapmak, belgede tahrifat veya sahte belge düzenlemek 143.791 TL — diğer kanunlardaki yaptırımlar saklıdır.
Tutarlar her yıl Bakanlık tebliğiyle güncellendiğinden bu rakamlar 2026 yılı için geçerlidir. Plakaya ilişkin trafik cezalarının 2026 tablosunu ise plaka cezaları rehberinde bulabilirsiniz.
Özet
Egzoz emisyon ölçümü, Çevre Kanunu’na dayanan ve araç muayenesinden bağımsız işleyen bir zorunluluktur. Hususi ve resmî otomobiller ilk üç yılın sonunda, ardından iki yılda bir; diğer taşıtlar ilk yılın sonunda, ardından her yıl ölçüme girer. Motosikletler, traktörler, iş makineleri ile elektrikli, hibrit ve hidrojen yakıtlı araçlar muaftır. Ölçümü atlamanın bedeli 2026 itibarıyla 17.957 TL’den başlar; ölçümsüz araç standart dışı emisyon üretiyorsa 35.936 TL’ye çıkar. Geçerli ölçümü olmayan araç muayenede ağır kusur aldığından, en pratik yol ölçümü muayeneyle aynı gün yaptırmak ve yıllık periyoda tabi araçlarda ara ölçümü kaçırmamaktır.