“Ehliyete el konulması” günlük dilde yaygın olsa da mevzuattaki karşılığı iki ayrı kavramdır: Sürücü belgesinin geçici olarak geri alınması ve iptali. İlki, belirli bir sürenin sonunda belgenin iade edilmesiyle biter; ikincisi belgeyi tümden ortadan kaldırır ve yeniden ehliyet almak için baştan sürücü kursu ile sınav gerektirir. Şubat 2026’da yürürlüğe giren 7574 sayılı Kanun, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun bu sistemini büyük ölçüde yeniledi; sürelerin çoğu uzatıldı, bazı ihlallere ilk kez belge geri alma bağlandı. Bu rehberde 2026 itibarıyla hangi ihlalin kaç günlük geri almaya yol açtığını madde madde aktarıyoruz.
Geri Alma ile İptal Arasındaki Fark
Geçici geri almada belge, süre dolduğunda — ve çoğu ihlalde 2918 kapsamındaki tüm idari para cezaları ödenmişse — iade edilir. Bazı durumlarda iade için ayrıca psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesinden geçmek gerekir. İptalde ise belge geri gelmez: Kişi ancak kanunda öngörülen süre geçtikten sonra sürücü kursuna yeniden kaydolup sınavları başararak yeni belge alabilir. Geri alma süresi içinde araç kullanmak, Kanun’un 36. maddesindeki ayrı ve ağır yaptırımı doğurur.
Alkol ve Uyuşturucu: En Ağır Süreler
En uzun geri alma süreleri 48. maddededir. 0.50 promilin (hususi otomobil dışındaki araçlarda 0.21 promilin) üzerinde alkollü araç kullanan sürücünün belgesi ilk seferde altı ay geri alınır. Son ihlalden geriye beş yıl içinde ikinci ihlalde süre iki yıla, üç ve üzeri ihlalde her seferinde beş yıla çıkar. Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanımı ise doğrudan belgenin iptalini gerektirir; kişi ancak iptal tarihinden en az beş yıl sonra, kurs ve sınav şartıyla yeniden ehliyet alabilir. Kolluğun ölçüm talebini reddeden sürücünün belgesi de beş yıl geri alınır. Bu kalemlerin 2026 para cezaları — 25.000, 50.000 ve 150.000 TL — yıl etiketiyle kanun metninde yazılıdır; rakamlar her yıl yeniden değerlemeyle güncellendiğinden güncel tutarı işlem öncesi ilgili kurumdan teyit edin.
Hız ve Kırmızı Işık: Kademeli Geri Alma
-
madde hız aşımında belge geri almayı yalnızca en yüksek kademelere bağlar. Yerleşim yeri içinde hız sınırını 46-55 km/s aşmak belgenin her seferinde 30 gün, 56-65 km/s aşmak 60 gün, 66 km/s ve üzerinde aşmak 90 gün geri alınmasına yol açar; yerleşim yeri dışında bu eşikler 51-60, 61-70 ve 71 km/s olarak uygulanır. Bir yıl içinde beşinci kez belgesi geri alınan sürücü, iadeden önce psiko-teknik ve psikiyatri değerlendirmesinden geçer.
-
madde kırmızı ışık ihlalini benzer bir merdivene oturtur: Son ihlalden geriye bir yıl içinde üçüncü ihlalde belge 30 gün, dördüncüde 60 gün, beşincide 90 gün geri alınır; altıncı ihlalde iptal edilir. Kırmızı ışıkta geçerek trafik kazasına neden olmak tek seferde 60 günlük geri alma getirir. Denetimde dur ikazına uymayıp kaçan sürücünün belgesi de 60 gün geri alınır.
100 Ceza Puanı ve Tehlikeli Sürüş
Belirli tek bir ihlale bağlı olmayan en yaygın geri alma nedeni ceza puanıdır. 118. maddeye göre bir yıl içinde toplam 100 ceza puanını dolduran sürücünün belgesi iki ay geri alınır ve sürücü eğitime tabi tutulur; aynı yıl ikinci kez 100 puana ulaşmak dört ay geri alma ile psiko-teknik ve psikiyatri muayenesini, üçüncü kez ulaşmak ise süresiz iptali doğurur. Ölümle sonuçlanan kazaya asli kusurlu olarak sebep olan sürücünün belgesi ayrıca bir yıl geri alınır.
7574 sayılı Kanun, “makas atma” olarak bilinen ardı ardına tehlikeli şerit değiştirmeyi ve keyfi hareketlerle trafiğin akışını engelleyecek biçimde araç durdurmayı 46. madde kapsamında 60 günlük geri almaya bağladı; bu ikinci fiil otoyol, köprü, viyadük veya tünelde işlenirse süre iki katına çıkar. Karayolunda yarış yapan sürücünün belgesi ise iki yıl geri alınır, beş yıl içinde tekrarında iptal edilir.
Plaka, Aday Sürücü ve Belgenin İadesi
Plakaya ilişkin bazı ihlaller de belgeye dokunur: Tescilli aracı plakasız kullanmak ya da başka araca ait veya sahte plaka takmak, ilk seferde belgenin 30 gün geri alınmasıyla sonuçlanır (tekrarında 60 gün); sahte plaka ayrıca Türk Ceza Kanunu’ndaki resmî belgede sahtecilik suçunu oluşturur. Bu cezaların ayrıntısını plaka cezaları rehberinde bulabilirsiniz.
İlk kez belge alanlar en az bir yıl “aday sürücü” sayılır ve yönetmelikte belirtilen şartlarda belgeleri iptal edilebilir. Ancak Anayasa Mahkemesi’nin 2025 tarihli kararıyla otomatik iptal hükmü 2 Eylül 2026’dan itibaren değiştiğinden, aday sürücülerin güncel durumu trafik biriminden teyit etmesi yerinde olur.
Hangi nedenle olursa olsun geri alınan belgenin iadesi, kural olarak 2918 kapsamındaki tüm idari para cezalarının ödenmiş olmasına bağlıdır. Cezanızı trafik cezası sorgulama ve ödeme rehberinden kontrol edebilir, haksız bulduğunuz işleme itiraz yollarını inceleyebilirsiniz.
Özet
2026 itibarıyla ehliyete el konulması üç ölçekte okunur: Günlerle ölçülen geri almalar (plakasız araç ve tehlikeli sürüşte 30-60 gün, hız ve kırmızı ışıkta 30-90 gün), aylarla ölçülenler (100 ceza puanında 2-4 ay, alkolde 6 ay) ve yıllarla ölçülen ağır yaptırımlar (alkol tekrarında 2-5 yıl, yarışta 2 yıl) ile süresiz iptaller (uyuşturucu, bir yılda üçüncü kez 100 puan, altıncı kırmızı ışık). Süreler ve tutarlar değişebildiğinden, kendi durumunuzu işlem öncesi e-Devlet veya ilgili trafik biriminden doğrulayın.