Engelli bireylerin araç sahibi olmasını kolaylaştıran en güçlü destek, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nun 7/2 maddesindeki istisnadır. Sıfır bir aracın fiyatının önemli bölümünü ÖTV oluşturduğu için muafiyet, aracı erişilebilir kılar; ancak karşılığında sıkı şartlar ve devir kısıtları getirir. Kurallar son yıllarda köklü biçimde değişti: Yerli katkı şartı geldi, yararlanma aralığı beş yıldan on yıla çıktı, bedel sınırı güncellendi. Bu rehberde 2026 itibarıyla geçerli tabloyu — kimlerin yararlanabildiğini, alım ve tescil sürecini, beş yıllık devir kısıtını — resmî kaynaklara dayanarak anlatıyoruz.
Kimler Yararlanabilir?
Kanun, istisnayı üç ana grupta tanımlar. Birinci grup, engellilik oranı %90 ve üzeri olanlardır: Bu grupta aracın özel tertibatlı olması da engellinin aracı bizzat kullanması da aranmaz. 18 yaşını doldurmamış çocuklar için aynı hak, ÇÖZGER raporunda “7” özel gereksinim kodunu (özel koşul gereksinimi) taşıyanlara tanınır.
İkinci grup, engellilik derecesi %90 ve üzeri olup tekerlekli sandalye veya sedye ile binilmeye uygun tertibat yaptırılan taşıtları alanlardır; bu istisna, belirli ölçüleri sağlayan yük ve yolcu taşıtlarını kapsar.
Üçüncü grup iki alt kümeden oluşur: Aracı bizzat kullanmak amacıyla engelliliğine uygun hareket ettirici özel tertibat yaptıranlar ile engelli sağlık kurulu raporunda ortopedik engel oranı %40 ve üzeri olup bu engeli nedeniyle sürücü belgesi alamayanlar. Bizzat kullanacaklar için sürücü belgesinde tertibat kodlarının yer alması gerekir; eski H sınıfı belgelerin geçerliliği ise 2020 sonunda dolmuştur. Bu bent, Anayasa Mahkemesi’nin 2025 tarihli iptal kararının ardından Nisan 2026’da 7577 sayılı Kanun’la yeniden düzenlenmiştir.
2026’da Geçerli Sınırlar
İstisnanın araç tarafında üç sınır vardır. Binek otomobillerde, hesaplanması gereken ÖTV ve diğer tüm vergiler dahil bedelin — 2026 itibarıyla — 2.873.900 TL’nin altında olması gerekir; bu tutar her yıl güncellenir. Eşya taşımaya mahsus taşıtlarda motor silindir hacmi 2.800 cm³’ü aşamaz. Motosikletler ise motor hacmine bakılmaksızın kapsam içindedir.
2024 sonunda yapılan değişikliklerle iki önemli şart daha eklendi: İstisna yalnızca yerli katkı oranı en az %40 olan taşıtlara uygulanır ve hak, on yılda bir defaya mahsus kullanılır — daha önce bu süre beş yıldı. Hangi modellerin yerli katkı şartını sağladığı zamanla değişebildiğinden, alım öncesinde satıcıdan ve Gelir İdaresi Başkanlığı’nın duyurularından güncel durumu teyit etmek gerekir.
Alım ve Tescil Süreci
Süreç, yetkili sağlık kurumundan alınan engelli sağlık kurulu raporunun (çocuklarda ÇÖZGER’in) satıcıya ibrazıyla başlar. Satıcı, faturayı ÖTV’siz düzenler ve hesaplanan vergiyi faturada şerhle gösterir; ardından ÖTV beyannamesini verip belgeleri vergi dairesine iletir. Vergi dairesi, raporun geçerli ve en son tarihli rapor olduğunu Sağlık Bakanlığı sistemi üzerinden teyit ettikten sonra istisna uygulandığını gösteren “ÖTV Ödeme Belgesi” düzenler. Satıcılar, alıcının on yıllık hakkını daha önce kullanıp kullanmadığını GİB sistemi üzerinden sorgulayabilir.
Tescil aşamasında araç, faturada ve ÖTV Ödeme Belgesi’nde alıcı olarak görünen malul veya engelli adına kaydedilir; tescili yapan birim bu eşleşmeyi kontrol eder. Tescil belgesi ve sonrasındaki işlemler için araç tescil belgesi rehberine bakabilirsiniz.
Beş Yıllık Devir Kısıtı
Muafiyetin bedeli, devir özgürlüğünün sınırlanmasıdır. İlk iktisap tarihinden itibaren beş yıl geçmeden araç istisnadan yararlanamayan bir kişi veya kuruma satılırsa ÖTV doğar: Vergi, aracın ilk iktisabındaki matrah ve devir tarihindeki oran üzerinden hesaplanır ve alıcı tarafından tescilden önce beyan edilip ödenir. Aracın istisna şartlarını taşıyan başka bir malul veya engelliye satışında ise ÖTV aranmaz; engel oranlarının farklı olması buna engel değildir, ancak gerekli belgelerin vergi dairesine ibrazı şarttır.
Beş yıl dolduktan sonra satış serbesttir ve ÖTV aranmaz. Burada sık karışan nokta şudur: Beş yıllık devir kısıtı ile on yıllık yeniden yararlanma süresi ayrı kurallardır. Aracı beşinci yıldan sonra satmak, on yıl dolmadan yeni bir araç için istisna hakkı doğurmaz; beş yıl dolmadan ÖTV’si ödenerek yapılan satış da bu süreyi kısaltmaz. On yıl dolduğunda ise yeni istisna için eldeki aracın satılması gerekmez. Satış ve devirde plaka ile tescilin el değiştirme adımlarını plaka devri rehberinde anlattık.
Veraset, Hurda ve Vergi Muafiyetinin Devamı
İstisna kapsamındaki aracın veraset yoluyla intikalinde ÖTV aranmaz; araç mirasçılar adına ÖTV’siz tescil edilir. Ancak murisin istisnadan yararlandığı tarihten itibaren beş yıl dolmadan mirasçılar aracı istisnadan yararlanamayan birine devrederse ÖTV ödenir. Terekede araçtan başka kayda değer mal bulunmuyorsa, hisselerin tek mirasçıda toplanması her durumda veraset intikali sayılmaz; bu ayrıntılı değerlendirme için vergi dairesiyle görüşmek yerinde olur.
Aracın deprem, heyelan, sel, yangın veya kaza sonucu kullanılamaz hale gelip hurdaya ayrılması halinde ise hak kaybolmaz: Ekspertiz raporu ve “hurdaya çıkarılmıştır” kaydı düşülen tescil belgesiyle, şartları taşıyan yeni bir araç için istisna yeniden kullanılabilir.
ÖTV’nin yanında motorlu taşıtlar vergisi tarafı da vardır: Engellilik oranı %90 ve üzeri olanların adlarına kayıtlı taşıtlar ile diğer engellilerin durumlarına uygun özel tertibatlı taşıtları MTV’den istisnadır; istisna için gerekli belgelerle vergi dairesine başvurulur.
Özet
2026 itibarıyla tablo şöyledir: Muafiyet on yılda bir kullanılır, yerli katkı oranı en az %40 olan ve binek otomobilde vergiler dahil bedeli 2.873.900 TL’nin altında kalan taşıtları kapsar. Araç, istisnadan yararlanan kişi adına tescil edilir; beş yıl içinde istisna dışı birine devirde ÖTV’yi alıcı öder, beş yıldan sonra devir serbesttir. Bedel sınırı her yıl yeniden belirlendiğinden, işlem öncesinde güncel tutarı GİB duyurularından kontrol etmeyi ihmal etmeyin.