Zorunlu trafik sigortası, bir aracı trafiğe çıkaran herkesin yaptırmak zorunda olduğu bir sorumluluk sigortasıdır ve genellikle bir yıllığına düzenlenir. Ancak araçlar el değiştirir, hurdaya ayrılır ya da başka bir nedenle trafikten çıkar. Bu durumlarda poliçenin kalan süresi ve peşin ödediğiniz primin akıbeti gündeme gelir. Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları, iptal ve prim iadesini açık kurallara bağlar; 2026 itibarıyla geçerli çerçeveyi bu rehberde topladık. Zorunlu sigortanın kapsamı için zorunlu trafik sigortası rehberimize de göz atabilirsiniz.
Poliçe İptali Hangi Durumlarda Gündeme Gelir?
En sık karşılaşılan senaryo, aracın satılması veya devredilmesidir. Bunun yanında araç hurdaya ayrıldığında, trafikten çekildiğinde, çalındığında veya sahibi vefat ettiğinde de poliçenin geleceği sorgulanır. Aynı araç için hatayla iki ayrı trafik poliçesi düzenlendiğinde, fazladan olanın iptali ve iadesi de talep edilebilir. Bu durumların her biri, ödediğiniz primin işlemeyen kısmının geri alınması hakkını doğurabilir.
Araç Satışında Poliçe Kendiliğinden Sona Erer
Trafik sigortasında en çok yanlış bilinen nokta budur. Kasko gibi isteğe bağlı sigortalarda poliçe kural olarak yeni sahibe geçerken, zorunlu trafik sigortasında durum farklıdır. Genel Şartlar, “Sigorta sözleşmesi, sözleşmeye taraf olan sigortalıyı takip eder” der ve devamında “sigortalının değiştiği her durumda mevcut sözleşme değişim tarihi itibarıyla kendiliğinden sona erer ve ilgiliye gün esasına göre prim iadesi yapılır” hükmünü koyar.
Bu, önemli sonuçlar doğurur. Satıcı, poliçenin işlemeyen günlerine düşen primi geri isteyebilir. Aracı satın alan kişi ise satıcının poliçesini kalıcı olarak devralamaz; kendi adına yeni bir poliçe yaptırmak zorundadır. Genel Şartlar’ın “Sigortalının Değişmesi” maddesi, sözleşmenin sözleşmeye taraf olan sigortalıyı takip ettiğini ve sigortalının değiştiği her durumda mevcut sözleşmenin değişim tarihi itibarıyla kendiliğinden sona erdiğini düzenler. Bu nedenle alıcı, satıcının poliçesine güvenemez; aracı trafiğe çıkarmadan önce kendi zorunlu trafik sigortasını yaptırmak zorundadır. Trafik ile kasko poliçelerinin bu farkını kasko ile trafik sigortası farkı rehberinde ayrıntılı bulabilirsiniz; satışın tescil tarafı için ise plaka devri rehberi yol gösterir.
Prim İadesi Nasıl Hesaplanır?
İade, “gün esası” ilkesine göre yapılır: Poliçenin kalan (işlemeyen) gün sayısına düşen prim size iade edilir. Genel Şartlar’a göre teminat, poliçede belirtilen saatlerde; poliçede saat yazmıyorsa Türkiye saatiyle öğle 12.00’de başlayıp sona erdiğinden, iade hesabı da bu tarih mantığına dayanır. Sözleşme satışla kendiliğinden sona erse de iade tutarı kendiliğinden hesabınıza yatmaz; poliçeyi düzenleyen sigorta şirketine başvurmanız gerekir. Başvuruda genellikle noter satış (devir) belgesi ve iadenin yatırılacağı IBAN istenir. İade tutarından yapılacak kesintiler ve vergilerin nasıl yansıtılacağı uygulamaya göre değişebildiğinden, net tutarı işlem öncesi ilgili sigorta şirketinden teyit edin.
Hurda, Trafikten Çekme ve Ölüm Halleri
Aracını hurdaya ayıran veya trafikten çeken sürücü de aracını fiilen trafikten çıkardığı için poliçesini sonlandırıp işlemeyen güne düşen primi talep edebilir. Bu hallerde sigorta şirketine hurda belgesi veya trafikten çekme belgesiyle başvurulur. Aracın çalınması durumunda ise ilgili tutanak ve tescil kayıtlarındaki değişiklik, iade talebinin dayanağı olur. Araç sahibinin vefatında poliçenin akıbeti mirasçılara bağlı olarak yeniden değerlendirilir; devir süreci için veraset yoluyla araç devri rehberine bakabilirsiniz.
Sigorta Şirketi Poliçeyi Tek Taraflı İptal Edebilir mi?
Tüketiciyi rahatlatan bir hüküm burada devreye girer. Genel Şartlar, sigortacının “prim ödenmemesi sebebiyle sahip olduğu sözleşmenin feshi hakkından vazgeçmiş sayılacağını” belirtir. Yani zorunlu trafik sigortasında sigorta şirketi, primini ödemediniz diye poliçeyi tek taraflı feshedip teminatı ortadan kaldıramaz. Bu, üçüncü kişilerin zararının teminatsız kalmaması için getirilmiş bir korumadır; primin tahsili ayrı bir alacak meselesi olarak yürür.
Hasarsızlık İndiriminiz Ne Olur?
Aracı satmanın veya poliçeyi iptal ettirmenin, yıllar içinde biriktirdiğiniz hasarsızlık indirimi (basamak) hakkınıza etkisi en çok merak edilen konulardan biridir. Basamağın kişiye mi yoksa araca mı bağlı olduğu, hangi durumda ve ne kadar süre korunduğu ayrı bir düzenlemeye tabidir; ayrıntıları hasarsızlık indirimi basamakları rehberinde inceleyebilirsiniz. Aktif poliçelerinizi ve iptal sonrası durumu ise e-Devlet üzerinden ya da Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) aracılığıyla kontrol edebilirsiniz.
Özet
Zorunlu trafik sigortasında poliçe iptali çoğunlukla araç satışıyla gündeme gelir ve satış tarihinde sözleşme kendiliğinden sona erer; alıcı poliçeyi devralamaz. İşlemeyen günlere düşen prim gün esasına göre iade edilir, ancak iade için poliçeyi düzenleyen şirkete başvurmak gerekir. Hurda, trafikten çekme ve çalınma da benzer şekilde iade hakkı doğurur; sigorta şirketi ise primi ödenmedi diye poliçeyi tek taraflı feshedemez. Rakamsal kesinti ve vergi ayrıntılarını, işlemi başlatmadan önce mutlaka ilgili sigorta şirketinden teyit edin.