Bir aracı satmak noterdeki imzayla bitmez. Satış tamamlandıktan sonra motorlu taşıtlar vergisi (MTV), zorunlu trafik sigortası, kasko ve HGS gibi kalemlerin de aracın peşinden yeni sahibine geçmesi ya da sizin adınızdan düşülmesi gerekir. Aksi hâlde artık kullanmadığınız bir araç için tahakkuk eden vergi veya işlemeyen bir poliçe primi sizi rahatsız edebilir. Bu rehber, satış sonrasında hangi adımların atılacağını ve hangi yükümlülüğün kimde kaldığını resmî mevzuata dayanarak özetliyor.
Noter Satışıyla Tescil Devreder
Türkiye’de araç alım-satımı noterde yapılır; satış sözleşmesiyle birlikte aracın trafik tescili de alıcı adına güncellenir ve alıcıya yeni tescil belgesi düzenlenir. Bu nedenle satıştan sonra satıcının ayrıca trafik tescil şube müdürlüğüne gitmesine gerek kalmaz. İşlem öncesi hazırlanacak belgeler ve masraflar için noter araç satış ücretleri rehberimize göz atabilirsiniz. Noterde imzaladığınız satış sözleşmesinin bir nüshasını mutlaka saklayın; ileride bir vergi, sigorta ya da ceza uyuşmazlığında satış tarihini kanıtlayabileceğiniz temel belge çoğu zaman budur. Satışın hemen ardından, aracın gerçekten üzerinizden düştüğünü e-Devlet üzerinden doğrulamak da en sağlıklı ilk adımdır.
Satıştan Sonra MTV Kimin Üzerinde?
Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu’na göre verginin mükellefi, trafik sicilinde araç adına kayıtlı olan kişidir (m.3). Dolayısıyla satış tamamlanıp araç alıcı adına tescillendiği anda MTV mükellefi de alıcı olur. Bununla birlikte devir anına kadar birikmiş borç satıcıya aittir: Kanun, noterlerin her türlü satış veya devir işleminden önce o güne kadar ödenmemiş MTV, gecikme zammı ve vergi cezalarının ödendiğini gösterir belgeyi istemesini zorunlu kılar (m.13/c). Yani ödenmemiş MTV borcunuz varsa devri tamamlayamazsınız.
MTV her yıl Ocak ve Temmuz aylarında iki eşit taksitte ödenir (m.9). Devir veya satış bu ödeme aylarında yapılıyorsa, ilgili taksit değişiklikten önce ödenir. Devir nedeniyle mükellefiyet değişikliğinin hangi dönemden itibaren dikkate alınacağı da nettir: Değişiklik takvim yılının ilk altı ayında yapılmışsa takip eden altı aylık dönemin başından, son altı ayında yapılmışsa takip eden takvim yılı başından itibaren geçerli olur (m.7/b). Kısacası sattığınız döneme ait taksiti kural olarak siz, sonraki döneme ait taksiti alıcı öder. MTV’nin işleyişini MTV rehberinde ayrıntılı bulabilirsiniz.
Trafik Sigortası ve Kaskonun İptali
Zorunlu trafik sigortası, aracı kullanan işletenin üçüncü kişilere verebileceği zararların güvencesidir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, sigortalı aracı işletenin değişmesi hâlinde devreden kişinin durumu 15 gün içinde sigortacıya bildirmesini zorunlu kılar (m.94). Bu nedenle satışı vakit kaybetmeden sigorta şirketinize ya da acentenize bildirin; poliçenizin devir sonrası durumunu ve kalan döneme ilişkin prim iadesi hakkınızı birlikte netleştirin. Alıcının da güvence boşluğu yaşamamak için kendi adına yeni bir poliçe yaptırması gerekir. Trafik sigortasının kapsamını zorunlu trafik sigortası rehberinde inceleyebilirsiniz.
Kasko ise zorunlu değildir ve tamamen sizin lehinize düzenlenen bir sözleşmedir. Aracı sattığınızda kaskonuzu feshedip kullanılmayan güne ait primin iadesini talep edebilirsiniz. İki ürün arasındaki farkları kasko ile trafik sigortası farkı yazımızda karşılaştırdık. Her iki üründe de iade tutarı ve süreç poliçe genel şartlarına bağlı olduğundan kesin rakamı işlem öncesi sigortacınızdan teyit edin.
HGS, Cezalar ve Son Doğrulama
Aracınızda HGS etiketi veya OGS cihazı varsa, satıştan sonra bunları kapatıp bakiye iadesi almanız ya da yeni aracınıza aktarmanız gerekir — aksi hâlde geçiş kayıtlarında karışıklık yaşanabilir. Konunun ayrıntısı için HGS, OGS ve kaçak geçiş cezası rehberine bakabilirsiniz.
Trafik cezaları bakımından da satış tarihi belirleyicidir: Devirden sonra araçla işlenen ihlaller artık yeni sahibi ilgilendirir. Yine de satış sonrasında size ait olmayan bir ceza görürseniz, elinizdeki satış sözleşmesiyle itiraz edebilirsiniz. Güncel durumu trafik cezası sorgulama ve ödeme rehberindeki yöntemlerle kontrol edin. Son olarak, e-Devlet üzerindeki MTV sorgulama hizmetiyle aracın adınızda görünmediğini teyit ederek süreci kapatın.
Özet
Araç satışı sonrasında yapılacaklar dört başlıkta toplanır: Noter satışıyla tescil zaten alıcıya geçer; MTV’nin devir anına kadarki kısmı satıcıya aittir ve borç ödenmeden devir yapılamaz, sonraki dönem alıcıya kalır; trafik sigortası ile kasko için sigortacıya başvurup durumu ve prim iadesini netleştirmek gerekir; HGS veya OGS kapatılır ya da devredilir. Tüm adımlar bittikten sonra e-Devlet’ten aracın üzerinizden düştüğünü doğrulamak, ileride sürpriz bir tebligatla karşılaşmamanın en kolay yoludur.