Araç sahibi vefat ettiğinde mülkiyet, miras hukukunun külli halefiyet ilkesi gereği ölüm anında kendiliğinden mirasçılara geçer. Ancak trafik kaydı kendiliğinden güncellenmez: Araç, sicilde ölen kişinin üzerinde görünmeye devam eder ve bu haliyle ne satılabilir ne de sağlıklı biçimde yönetilebilir. Miras kalan aracın hukuken kullanılabilir ve devredilebilir hale gelmesi üç ayaklı bir süreçtir: mirasçılık belgesi, vergi dairesi ve tescil. Bu rehberde her aşamayı sırasıyla anlatıyoruz.
İlk Adım: Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı)
Sürecin anahtarı, kimlerin hangi payla mirasçı olduğunu gösteren mirasçılık belgesidir — eski adıyla veraset ilamı. Belge, sulh hukuk mahkemesinden veya 2011’den bu yana noterlerden alınabilir; noter, nüfus kayıtlarına dayanarak belgeyi kısa sürede düzenler. Mirasçılığın nüfus kayıtlarından açıkça kurulamadığı çekişmeli durumlarda ise yol yine mahkemedir. Daha önce düzenlenmiş bir belge bulunup bulunmadığı, e-Devlet’teki veraset ilamı sorgulama hizmetiyle görülebilir.
Bu aşamada bilinmesi gereken hukuki çerçeve şudur: Mirasçılar, paylaşım yapılana kadar terekeye elbirliğiyle sahiptir. Yani mirasçılardan biri aracı tek başına satamaz; araç üzerindeki tasarruflar için birlikte hareket etmek ya da vekâlet vermek gerekir.
Vergi Dairesi: Beyanname ve İlişik Kesme Yazısı
İkinci aşama vergiseldir. Ölüm Türkiye’de gerçekleşmiş ve mirasçılar Türkiye’deyse, ölümü izleyen dört ay içinde veraset ve intikal vergisi beyannamesi verilir; taraflardan biri yurt dışındaysa süre altı aya, kimi durumlarda sekiz aya uzar. Beyanname, ölenin son ikametgâhının bağlı olduğu vergi dairesine elden veya posta yoluyla verilebilir; araç için tescil belgesinin fotokopisi beyannameye eklenir.
Verginin her durumda çıkacağı sanılmasın: 2026 itibarıyla, eş ve çocukların her birine düşen miras payının 2.907.136 TL’si vergiden istisnadır; eşin tek başına mirasçı olması halinde istisna 5.817.845 TL’ye çıkar. İstisnanın altında kalınsa bile veraset yoluyla intikallerde beyanname verilmesi zorunludur. İstisnayı aşan kısım, artan oranlı tarifeye göre yüzde 1’den başlayıp yüzde 10’a kadar çıkan oranlarla vergilendirilir ve tahakkuktan itibaren üç yılda, her yıl Mayıs ve Kasım aylarında olmak üzere altı eşit taksitte ödenir.
Bu aşamanın çıktısı, tescil için kilit belge olan ilişik kesme yazısıdır: Beyanname verilip tahakkuk eden vergi ödendikten sonra vergi dairesinden alınır ve aracın vergi yönünden ilişiğinin kesildiğini gösterir.
Tescil: Araç Mirasçıların Adına Nasıl Geçer?
Motorlu araçların tescil işlemleri, 2018’de yürürlüğe giren Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik’ten bu yana esas olarak noterler eliyle, elektronik araç sicili üzerinden yürütülüyor. Miras intikali bir satış olmadığı için süreç klasik noter satışından farklı işler: Başvuruda satış sözleşmesi değil, mirasçılık belgesi ve ilişik kesme yazısı esastır.
Araç, mirasçılık belgesinde gösterilen paylar oranında tüm mirasçılar adına tescil edilebileceği gibi, mirasçıların kendi aralarında anlaşmasıyla tek mirasçı adına da tescil ettirilebilir; bu durumda diğer mirasçıların işleme katılması veya paylarından feragat ettiklerini gösteren noter onaylı belge aranır. Tescille birlikte yeni araç tescil belgesi düzenlenir; belgenin içeriği ve yenileme kuralları araç tescil belgesi rehberinde ayrıntısıyla anlatılmıştır. Aracı trafikte kullanmaya devam edecek mirasçının, zorunlu trafik sigortasını kendi adına yaptırması da gerekir.
Plaka cephesinde ise intikal sessiz geçer: Araç kural olarak mevcut plakasıyla mirasçılara geçer. Mirasçının yerleşim yeri plakanın verildiği ilin dışındaysa, talep üzerine plaka yeni ilin koduyla değiştirilebilir; hangi kodun hangi ile ait olduğu il plaka kodları listesinden kontrol edilebilir.
Aracı Satmak İsteyen Mirasçılar
Mirasçılar aracı kendileri kullanmak yerine satmak istiyorsa, önce intikal tescilinin tamamlanması, ardından noterde satış yapılması gerekir. Satış aşamasında olağan kurallar geçerlidir: Araca ait motorlu taşıtlar vergisi, trafik cezası ve geçiş ücreti borçlarının kapatılmış, muayenenin geçerli ve alıcı adına zorunlu trafik sigortasının yapılmış olması şarttır. Satışın adımları ve 2026 masraf kalemleri plaka devri rehberinde ayrıca ele alınmıştır.
2026’da Maliyet Kalemleri
Veraset yoluyla intikalin maliyeti, alışılmış devir masraflarından farklı kalemlerden oluşur:
- Veraset ve intikal vergisi: İstisna tutarını aşan miras payları için ana maliyet kalemidir; tutar, payın büyüklüğüne göre değişir.
- Değerli kağıt bedeli: Mirasçılar adına düzenlenen yeni araç tescil belgesi için 2026 yılında 1.511 TL’dir.
- Mirasçılık belgesi ve noter hizmet bedelleri: Harç ve ücret tarifeleri her yıl güncellendiğinden, güncel tutarları işlem öncesinde noterden veya vergi dairesinden kontrol etmek gerekir.
Ölenin Üzerine Kayıtlı Araçlar Nasıl Öğrenilir?
Mirasçılar çoğu zaman ölenin üzerine kayıtlı kaç araç olduğunu dahi bilmez. Bunun resmî yolu e-Devlet’tir: “Adıma Tescilli Araç Sorgulama (Mirasçısı Olduğunuz Kişi Adına)” hizmetiyle, kimlik doğrulaması yapan mirasçılar murisin üzerine tescilli araçları görebilir. Araç-sahiplik bilgisi kişisel veri olduğundan bu bilgiye yalnızca hukuki ilgisi bulunan kişiler, resmî kanallardan erişebilir; plakadan araç sahibinin öğrenilmesine ilişkin KVKK sınırlarını ayrı bir rehberde anlattık.
Özet
Miras kalan araçta mülkiyet kendiliğinden geçer ama kayıt kendiliğinden düzelmez. Sıra bellidir: Mirasçılık belgesi alınır, veraset ve intikal vergisi beyan edilip ilişik kesme yazısı temin edilir, ardından araç mirasçılar adına tescil ettirilir. Vergi istisnaları ve belge bedelleri her yıl yeniden belirlendiğinden, bu rehberdeki tutarlar 2026 yılı için geçerlidir; işlem öncesinde güncel rakamları ilgili kurumdan teyit etmek en sağlıklısıdır.