Türkiye’de tescilli bir aracın satışı yalnızca noterde yapılır: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 20. maddesi, noterler tarafından yapılmayan her çeşit satış ve devri geçersiz sayar. Araç sahibi işlemi bizzat yürütemeyecekse devreye vekâletname girer — satış yetkisi içeren, noterde düzenlenmiş bir vekâletnameyle aracın satışını bir yakınınız veya yetkilendirdiğiniz başka biri sizin adınıza tamamlayabilir. Ne var ki halk arasında “vekâletle satış”, noter satışının yerine geçen ucuz bir yöntem sanılıyor ve bu yanılgı hem alıcı hem satıcı için ciddi mağduriyetler doğuruyor. Bu rehberde vekâletnamenin nasıl düzenlendiğini, neleri kapsadığını ve taşıdığı riskleri anlatıyoruz.
Araç Satış Vekâletnamesi Nasıl Düzenlenir?
Araç satışına yetki veren vekâletname noterde düzenlenir. Türkiye Noterler Birliği’nin birleştirilmiş vekâletname genelgesine göre bu tür vekâletnamelerin aslına ve örneklerine vekâlet verenin fotoğrafının yapıştırılması zorunludur; işlem sırasında ibraz edilen kimlik dikkatle incelenir ve bir örneği işleme eklenir. Metinde vekilin adı ve kimlik bilgileri yer alır.
Asıl önemli nokta kapsamdır. Türk Borçlar Kanunu’nun 504. maddesine göre vekâletin kapsamı, sözleşmede açıkça gösterilmemişse görülecek işin niteliğine göre belirlenir. Tartışma çıkmaması için satış yetkisinin hangi aracı kapsadığını plaka ve şasi numarasıyla yazdırmak, satış bedelini tahsil etme, tescil ve plaka işlemlerini yürütme gibi yetkileri açıkça saydırmak gerekir. Vekil kural olarak işi bizzat görür; yetkiyi bir başkasına devredebilmesi (tevkil) için vekâletnamede buna izin verilmiş olması aranır.
Her araç için vekâletname düzenlenemeyeceğini de belirtelim: Geçici giriş izniyle Türkiye’de bulunan yabancı plakalı araçların satışına veya kiralanmasına yönelik vekâletname noterlerce düzenlenmez; bu araçların tabi olduğu süre rejimi yabancı plakalı araçlar rehberinde ayrıntılıdır. Yabancılara tahsis edilen MA-MZ grubu M plakalı araçları da yalnızca tescil belgesinde adı yazılı kişiler kullanabildiğinden, bunlar için kullanım vekâleti yapılmaz.
Satış Noterde Nasıl Tamamlanır?
Vekil, vekâletnameyle notere başvurarak satışı gerçekleştirir; araçların satış, devir ve tescil işlemlerinde başvurunun vekil aracılığıyla yapılabilmesi ilgili yönetmelikte açıkça öngörülmüştür. Kanun’un 20. maddesi satış için iki temel şart arar: Araçtan doğan motorlu taşıtlar vergisi, gecikme faizi ve zammı, vergi cezası ile trafik idari para cezası borcu bulunmaması ve araç üzerinde satış veya devri kısıtlayıcı bir tedbir ya da kayıt olmaması.
İşlem tamamlandığında satış, üç iş günü içinde tescil kuruluşuna ve vergi dairesine bildirilir; bu bildirimle birlikte alıcı adına tescil gerçekleşmiş sayılır ve eski malikin vergi mükellefiyeti satış tarihi itibarıyla sona erer. Noter, yeni malik adına bir ay geçerli geçici tescil belgesi düzenler; asıl belge bir ay içinde elden veya posta yoluyla teslim edilir. Aracın mevcut plakası kural olarak yeni sahibine geçer — plakanın hangi hallerde değiştiği plaka devri rehberinde anlatılır. Satış işlemi için maktu bir noter ücreti alınır ve bu ücret her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir; güncel tutarı işlem öncesinde kontrol edin. Satış bedelinin güvenliği içinse e-Devlet üzerinden sunulan Taşıt Takas hizmetiyle bedel, Takasbank aracılığıyla el değiştirebilir.
En Büyük Risk: Vekâleti Satış Sanmak
Uygulamadaki en yaygın hata, aracı noter satışı yapmadan “vekâletle almak”tır. Vekâletname mülkiyeti devretmez; satış yapılmadıkça araç eski sahibi adına kayıtlı kalır. Bunun sonuçları ağırdır: Motorlu taşıtlar vergisi mükellefiyeti tescil sahibinde kaldığından vergi borçları ona işler; sürücüsü tespit edilemeyen ihlallerde ise ceza tutanağı, Kanun’un 116. maddesi uyarınca tescil plakasına göre trafik kaydında sahip görünen kişi adına düzenlenir. Aracı fiilen elinde tutan taraf içinse tablo daha da risklidir: Tescil sahibinin başka borçları nedeniyle araç üzerine tedbir veya kayıt konursa noter satışı artık yapılamaz ve ödenen para karşılıksız kalabilir. Tescil belgesinin işlevi ve yenilenmesiyle ilgili ayrıntılar araç tescil belgesi rehberinde bulunur.
Azil, Ölüm ve Vekâletin Sona Ermesi
Temsil yetkisi kalıcı değildir. Türk Borçlar Kanunu’na göre vekâlet veren yetkiyi her zaman sınırlayabilir veya geri alabilir ve bu haktan önceden feragat edemez; iptal, noterde düzenlenen azilname ile yapılır. 1 Mart 2016’dan bu yana vekâletname ve azilname bilgileri Türkiye Noterler Birliği bilişim sisteminde tutulur; noterler işlem öncesinde vekâletnameyi ve azil kaydını bu sistem üzerinden denetleyebilir, şüphe uyandıran durumlarda düzenleyen noterlikten teyit alınır. Yine de Kanun’un 514. maddesi uyarınca vekilin sona ermeyi öğrenmeden önce yaptığı işlemler vekâlet vereni bağlayabileceğinden, azli vekile bildirmek ihmal edilmemelidir.
Ölüm ise vekâleti kendiliğinden bitirir: 513. maddeye göre sözleşmeden veya işin niteliğinden aksi anlaşılmadıkça vekâlet; ölüm, fiil ehliyetinin kaybı veya iflasla sona erer. Şubat 2026’da yürürlüğe giren 7574 sayılı Kanun bu tabloyu tamamlayan bir yükümlülük ekledi: Mirasçılar, vefat tarihinden itibaren doksan gün içinde aracı kendi adlarına tescil ettirmek zorundadır; süresinde tescil edilmeden trafiğe çıkarılan araç için 2026 itibarıyla 3.000 TL idari para cezası uygulanır ve araç tescil edilene kadar trafikten men edilir.
Alıcı İçin Kontroller ve KVKK Sınırı
Aracın borç ve tedbir durumu noterdeki satış anında elektronik kayıtlar üzerinden denetlenir; ancak alıcı adayı, pazarlık aşamasında satıcıdan aracına ait bilgileri e-Devlet üzerinden kendi adına sorgulayıp paylaşmasını isteyebilir. Unutulmamalı ki araç ve sahiplik bilgileri kişisel veridir: Plakadan yola çıkarak araç sahibinin kimliğine ulaşmak KVKK kapsamında mümkün değildir ve bu bilgiler yalnızca ilgilisine ve yetkili mercilere verilir — ayrıntı plakadan araç sahibi öğrenilir mi rehberinde yer alıyor. Resmî olmayan sorgu sitelerine kimlik ya da araç bilgisi girmekten kaçının.
Özet
Vekâletle araç satışı, doğru kullanıldığında güvenli bir araçtır: Noter huzurunda düzenlenen, kapsamı açık yazılmış bir vekâletnameyle satış, sahibin yokluğunda da tamamlanabilir. Riskler, vekâletnamenin satışın yerine konduğu anda başlar — mülkiyet ancak noter satışıyla geçer, vergi ve ceza sorumluluğu tescil sahibinde kalır, vekâlet azil veya ölümle bir anda sona erebilir. Aracı vekâletle değil tescille devralın; vekâlet verdiyseniz kapsamı dar tutun ve işiniz bittiğinde azilname ile yetkiyi sonlandırın.