Bir trafik kazasında araçtaki maddi hasar kasko ile, üçüncü kişilere verilen zararlar ise zorunlu trafik sigortası ile karşılanır. Peki ya sürücünün ve araçtaki yolcuların kendi bedenlerinde oluşan zarar? Bu, çoğu zaman iki sigortanın da tam olarak doldurmadığı bir boşluktur. Ferdi kaza ve koltuk sigortası tam da bu boşluğu kapatmak için tasarlanmış can güvencesi ürünleridir. Bu rehberde isteğe bağlı ferdi kaza sigortasını ve araçtaki koltukları güvenceye alan koltuk ferdi kaza sigortasını kapsam, teminat ve zorunluluk yönünden ele alıyoruz.
Ferdi Kaza Sigortası Nedir?
Ferdi kaza sigortası, sigortalının ani ve dıştan gelen bir kaza sonucu uğradığı bedeni zararları güvenceye alan bir şahıs (can) sigortasıdır. Temel teminatlar ölüm ve sürekli sakatlıktır; poliçeye göre tedavi masrafları ile geçici iş göremezlik için gündelik tazminat gibi ek teminatlar da eklenebilir. Kaza kavramı belirleyicidir: Hastalık, yaşlılık veya doğal sebeplerle gerçekleşen ölüm bu poliçenin dışında kalır; bu yönüyle ferdi kaza, her türlü ölümü kapsayabilen hayat sigortasından ayrılır.
Ferdi kaza, hayat ve ferdi kaza branşı içinde değerlendirilir ve poliçe kayıtları Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) veri tabanında tutulur. Sigortalı, kendi ferdi kaza poliçesini e-Devlet üzerinden “Ferdi Kaza Poliçe Sorgulama” hizmetiyle görüntüleyebilir. Vefat eden bir yakınının poliçelerini araştıran hak sahipleri ise SBM’nin e-Devlet üzerindeki mirasçı hizmetleri aracılığıyla murise ait can sigortası kayıtlarına ulaşabilir.
Koltuk (Ferdi Koltuk Ferdi Kaza) Sigortası
Koltuk ferdi kaza sigortası, ferdi kaza teminatını belirli bir aracın koltuklarında bulunan kişilere taşır. Yani poliçe bir kişiyi değil, aracın koltuklarını esas alır: Sürücü dahil, o koltuklarda seyahat eden kişiler kaza sırasında güvence altındadır. Bu ürün, zorunlu trafik ve kasko poliçelerinin bıraktığı boşlukta anlam kazanır.
Neden gerekli olduğunu iki karşılaştırmayla görmek mümkün. Birincisi, zorunlu trafik sigortası üçüncü kişilere verilen zararlara yöneliktir; kazada kusurlu olan sürücünün kendi bedeninde oluşan zararı kural olarak karşılamaz. İkincisi, kasko büyük ölçüde araçtaki maddi hasarla ilgilenir; kişilerin bedeni zararı çoğunlukla kaskonun temel kapsamına girmez. İki ürün arasındaki ayrımı kasko ile trafik sigortası farkı rehberimizde ayrıntılı anlattık. Koltuk ferdi kaza, işte bu iki poliçenin dışında kalan “araçtaki insan” boyutunu güvenceye almak için devreye girer.
Ticari Taşımacılıkta Zorunluluk
Hususi araçlarda koltuk ferdi kaza sigortası isteğe bağlıdır; araç sahibinin ek güvence talebine göre yaptırılır. Ancak ticari yolcu taşımacılığında durum farklıdır. Otobüs, minibüs ve benzeri yetki belgeli taşımalarda karayolu taşıma mevzuatı, taşınan yolcular ile sürücü ve yardımcısı için zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası yaptırılmasını arar. Bu poliçe, yolculuk sırasında koltukta bulunan kişileri kaza sonucu ölüm, sakatlık ve tedavi giderlerine karşı güvenceye alır.
Hukuki çerçevenin geçmişte değiştiğini de belirtmek gerekir: 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu’nda yer alan eski zorunlu mali sorumluluk sigortası maddeleri 2016’da yürürlükten kaldırılmış, yolcu taşımacılığındaki sigorta düzeni ilgili yönetmelik ve genel şartlara bırakılmıştır. Yine de Kanun’un 7. maddesi, taşımacıya öngörülen sorumluluk sigortası bulunmayan taşıtları trafiğe çıkarmama yükümlülüğünü koruyor. Ticari yolcu taşımacılığında kullanılan araçların plaka ve tescil düzeni için servis araçları plakası rehberine bakabilirsiniz. Zorunlu yolcu taşıma poliçeleri de e-Devlet üzerinden sorgulanabilir.
Teminat, Tazminat ve İstisnalar
Ferdi kaza ve koltuk sigortasında tazminat, gerçekleşen olaya göre işler. Ölüm halinde tazminat, poliçede belirlenen bedel üzerinden hak sahiplerine (mirasçılara) ödenir. Sürekli sakatlıkta ödeme, kaza nedeniyle oluşan sakatlık oranı esas alınarak hesaplanır. Tedavi masrafı teminatı poliçeye eklenmişse, kaza kaynaklı belgelenmiş giderler tanımlı limit dahilinde karşılanır. Teminat tutarları, primler ve limitler poliçeden poliçeye değiştiği için sabit bir rakam vermek doğru olmaz; güncel teminat ve prim tutarını işlem öncesi sigortacınızdan ve poliçe genel şartlarından teyit edin.
Her sigortada olduğu gibi burada da istisnalar vardır. Sigortalının kasıtlı davranışları, poliçede sayılan bazı ağır kusur veya riskli faaliyetler ile genel şartlarda açıkça belirtilen haller teminat dışında bırakılabilir. Bu nedenle poliçe satın alırken teminat listesini olduğu kadar istisna listesini de okumak, sonradan yaşanacak sürprizleri önler.
Hangisi Bana Uygun?
Kısaca özetlemek gerekirse: Ferdi kaza sigortası kişiyi her ortamda (yalnızca araçta değil, günlük hayatta da) kaza riskine karşı korur ve isteğe bağlıdır. Koltuk ferdi kaza sigortası ise korumayı belirli bir araca ve o araçta seyahat edenlere odaklar; hususi araçta isteğe bağlı, ticari yolcu taşımacılığında zorunludur. İki ürün de zorunlu trafik sigortasının ve kaskonun yerini tutmaz, onları tamamlar. Araç ve sürücü profilinize göre teminat kapsamını karşılaştırıp, poliçe kayıtlarınızı SBM ve e-Devlet üzerinden takip etmeniz, kaza anında hak kaybı yaşamamanın en pratik yoludur.