İkisi de “araç sigortası” diye anılsa da trafik sigortası ile kasko birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır. Zorunlu trafik sigortası — mevzuattaki adıyla karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortası — sizin başkalarına verdiğiniz zararı öder; kasko ise kendi aracınızın başına gelenleri karşılar. Bu rehberde iki teminatı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve SEDDK’nın yayımladığı Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları üzerinden karşılaştırıyoruz.
Trafik Sigortası: Karşı Tarafın Güvencesi
Kanun’un 85. maddesine göre bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, işleten bu zarardan sorumludur. 91. madde de tam bu sorumluluğun karşılanması için her işletene mali sorumluluk sigortası yaptırma zorunluluğu getirir. Yani trafik sigortası aracınızı değil, hukuki sorumluluğunuzu sigortalar: Kusurunuz oranında karşı tarafın bedensel ve maddi zararını teminat sınırları içinde öder, kendi aracınıza tek kuruş ödemez.
Genel şartlar, teminat tutarları ile tarife ve talimatlar ilgili kamu otoritesince tespit edilip Resmî Gazete’de yayımlanır; güncel limitleri poliçe yenilemeden önce kontrol etmekte fayda var. Tarife ilkeleri de 93. maddede yazılıdır: Sigorta süresi içinde hasar ödemesine yol açmayan işletenin primi indirilir, hasar ödetenin primi yükseltilir — bilinen adıyla hasarsızlık basamağı. İşleyiş tarafında zarar gören, dava yoluna gitmeden önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapar; sigortacı, genel şartlarda belirlenen belgeler kendisine ulaştıktan sonra teminat sınırları içindeki tutarı sekiz iş günü içinde ödemek zorundadır.
Trafik Sigortasının Ödemedikleri
Sorumluluk sigortası mantığının doğal sonucu olarak, işletenin sorumlu tutulmadığı şeylere gelen zararlar — başta kendi aracınızdaki hasar — teminat dışıdır. Kanun’un 92. maddesi ayrıca şunları kapsam dışına alır:
- İşletenin eşinin, üst ve alt soyunun, evlat edinme bağıyla bağlı olduğu kişilerin ve birlikte yaşadığı kardeşlerinin mallarına gelen zararlar,
- Motorlu araçta taşınan eşyanın uğrayacağı zararlar,
- Manevi tazminat talepleri,
- Hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen tazminat talepleri,
- Gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararlar,
- Hasar sebebiyle trafikten çekilen veya hurdaya çıkarılan araçların değer kaybı talepleri.
Bu liste, trafik sigortasının neden tek başına yetmediğini de gösterir: Kusurlu taraf sizseniz kendi aracınızın hasarı tamamen size kalır.
Kasko: Kendi Aracınızın Sigortası
Kasko, isteğe bağlı bir mal sigortasıdır. Genel şartlara göre ana teminat beş risk grubunu kapsar: Motorlu veya motorsuz araçlarla çarpışma; sabit veya hareketli bir cismin çarpması ya da aracın böyle bir cisme çarpması, devrilme, düşme, yuvarlanma gibi kazalar; üçüncü kişilerin kötü niyetli hareketleri; aracın yanması; aracın veya parçalarının çalınması ya da çalınmaya teşebbüs. Ürün adları da standarttır: Dar kasko bu grupların bir kısmını, kasko tamamını, genişletilmiş kasko ek teminatların bir kısmını, tam kasko ise ek teminatların tümünü içerir — poliçe başlığında hangi ürünse onun adının yazılması zorunludur. Tazminat hesabında aracın hasar tarihindeki rayiç değeri esas alınır.
Deprem, sel ve su baskını, terör, grev-lokavt, yurt dışında geçerlilik, anahtarın ele geçirilmesiyle çalınma ve kemirgen zararı gibi kalemler ancak ek sözleşmeyle teminata girer; sigorta, aksi kararlaştırılmadıkça Türkiye sınırları içinde geçerlidir. Kaskonun kritik farkı, çarpışma teminatının kusur şartına bağlanmamasıdır: Kaza kendi hatanızdan kaynaklansa bile kapsam içindeki hasar ödenir. Teminat dışı kalanlar ise bellidir: Sigortalının veya birlikte yaşadığı kişilerin kasten verdiği zararlar, geçerli sürücü belgesi olmadan veya mevzuattaki sınırın üzerinde alkollü ya da uyuşturucu etkisinde kullanım sırasındaki zararlar, savaş ve nükleer riskler ile istiap haddi aşımından kaynaklanan zararlar ödenmez. Eskime, bakımsızlık ve kaza dışı mekanik arızalar da kendiliğinden kapsama girmez.
Kazada Kim Kimin Zararını Öder?
- Siz kusurluysanız: Karşı tarafın bedensel ve maddi zararını sizin trafik sigortanız teminat sınırları içinde öder; kendi aracınızın hasarını varsa kaskonuz karşılar.
- Karşı taraf kusurluysa: Zararınızı onun trafik sigortası öder; dilerseniz araç hasarınızı kendi kaskonuzdan da talep edebilirsiniz.
- Karşı taraf sigortasızsa veya araç tespit edilemiyorsa: Bedensel zararlar için Güvence Hesabı’na başvurulabilir; Hesap, sigorta şirketinin iflası dışındaki bu hallerde yalnızca bedensel zararları karşılar. Araç hasarınız için kusurluya karşı genel hükümler ve varsa kaskonuz devrededir.
- Zarar teminat sınırını aşıyorsa: Genel şartlarına göre zorunlu sigorta hadlerinin üzerinde kalan kısmı poliçede yazılı hadlere kadar temin eden ihtiyari mali sorumluluk sigortası, isteğe bağlı bir üst güvence olarak yaptırılabilir; trafik sigortasının dışladığı manevi tazminat talepleri de bu sigortaya ek sözleşmeyle dahil edilebilir.
Sigortasızlığın Sonuçları ve Sorgulamanın Sınırı
Geçerli teminat tutarları üzerinden trafik sigortası bulunmayan araçlar trafikten men edilir; 2026 itibarıyla işletene ayrıca 1.246 TL idari para cezası uygulanır. Sigortanın geçerli olduğu ilgili kayıtlardan tespit edilen araçlar için denetimde poliçe ibraz zorunluluğu aranmaz. Plakaya ilişkin diğer ihlallerin güncel tutarları plaka cezaları rehberinde ayrıca anlatılmıştır.
Sorgulama tarafında sınır nettir: Kendi aracınızın trafik ve kasko poliçeleri ile hasar bilgilerini, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin (SBM) e-Devlet üzerinden sunduğu sorgulama hizmetleriyle görüntüleyebilirsiniz. Başkasına ait bir plakanın sigorta ve hasar bilgileri ise KVKK kapsamında kişisel veridir; herkese açık bir sorgu konusu değildir. Plakayla nelerin sorgulanabileceğini plaka sorgulama rehberinde, sahiplik bilgisinin neden paylaşılmadığını da plakadan araç sahibi öğrenilir mi yazısında anlattık.
Özet
Trafik sigortası zorunludur ve karşı tarafın zararını; kasko isteğe bağlıdır ve kendi aracınızın hasarını karşılar. Biri hukuki sorumluluğunuzu, diğeri malvarlığınızı korur; tam güvence ikisinin birlikte kullanılmasıyla sağlanır. Teminat sınırları ve ceza tutarları zamanla güncellendiğinden, poliçe yenilemeden veya işlem yapmadan önce güncel rakamları resmî kaynaklardan doğrulamayı ihmal etmeyin.