Halk dilindeki “pert”, sigortacının onarımı ekonomik bulmadığı ağır hasarlı aracı anlatır; mevzuatta ise bu kelime yoktur. Kağıt üzerinde birbirinden kesin çizgiyle ayrılan iki işlem vardır: trafikten çekme ve hurdaya çıkarma. “Pert araç tekrar trafiğe çıkar mı” sorusunun cevabı da tam olarak bu ayrımda gizlidir: Trafikten çekilen araç, şartları sağlayınca yeniden trafiğe çıkabilir; hurdaya çıkarılan araç ise bir daha asla tescil edilemez. Bu rehberde süreci sigorta aşamasından yeniden tescile kadar adım adım anlatıyoruz.
Ağır Hasar, Trafikten Çekme, Hurda: Üç Kavram
Kaza sonrası ilk sözü sigorta eksperi söyler: Eksper raporu, hasarın büyüklüğünü ve onarımın mümkün olup olmadığını tespit eder. Kasko Sigortası Genel Şartları, onarım masrafının aracın riziko tarihindeki değerine ulaştığı durumu tam hasar sayar. Bu noktada yol ikiye ayrılır:
- Onarımı mümkün olmayan araç hurdaya çıkarılır. Tescil plakası geri alınıp iptal edilir, tescil belgesine “Hurdaya Çıkarılmıştır” şerhi işlenir. Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik’in 44. maddesi açıktır: Hurdaya çıkarılmış araçlar yeniden tescil edilemez. Yalnızca kullanılabilir motoru ve diğer parçaları başka araçlarda değerlendirilebilir; bu da kullanıldığı aracın kaydına işlenir.
- Onarımı mümkün olan ağır hasarlı araç ise trafikten çekilir. Tescil kaydı kapatılır, plakası geri alınıp iptal edilir ve tescil belgesine “trafikten çekilerek tescil kaydı kapatılmıştır” şerhi işlenir. Bu araç onarılıp şartları sağladığında yeniden trafiğe çıkabilir.
Yani soru “pert mi” değil, “hurda mı, çekme mi” diye sorulmalıdır.
Sigorta Aşaması: Tazminat İçin Şerhli Belge Şartı
Trafikten çekme, çoğu zaman araç sahibinin keyfî tercihi değil tazminatın ön şartıdır. Ağır hasarlı ancak onarımı mümkün araçlarda, aracın trafikten çekildiğini gösteren şerhli tescil belgesi sigortacıya ibraz edilmeden tazminat ödenmez. Bu kural kasko genel şartlarında yer alır; 12 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanıp 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren Genel Şart değişikliğinden sonra zorunlu trafik sigortası tarafında da geçerlidir.
Trafikten çekme işlemi noterde veya trafik tescil kuruluşunda yapılır. İşlemin yapılabilmesi için araca ait motorlu taşıtlar vergisi, trafik cezası ve geçiş ücreti borcu bulunmaması gerekir. Araç sahibinden ayrıca aracı trafiğe çıkarmayacağına ve bildirdiği adreste bulunduracağına dair taahhütname alınır. Şerhli belge hakkında ayrıntı için araç tescil belgesi rehberine bakabilirsiniz.
Onarım, Muayene ve Yeniden Tescil
Trafikten çekilmiş araç onarılabilir; ancak karayoluna çıkamaz. Aracın bulunduğu yerden onarımın yapılacağı ya da tescil edileceği yere kadar götürülebilmesi için — zorunlu trafik sigortası bulunması şartıyla — en fazla altı gün geçerli C Geçici Trafik Belgesi düzenlenebilir; geçici belge ve plakaların işleyişini geçici plaka rehberinde anlattık.
Yeniden trafiğe çıkarmanın şartlarını yönetmeliğin 43. maddesi sayar:
- Muayene: Aracın, trafikten çekildiği tarihten sonra yapılmış ve halen geçerli bir muayenesi olmalıdır. TÜVTÜRK istasyonları yeniden trafiğe çıkarma durumundaki araçlarda plakasızlığı kusur saymaz; ancak araç, muayene değerlendirmesinden ağır kusurlu veya emniyetsiz sonuçla geçemeyeceği için onarımın gerçekten tamamlanmış olması gerekir.
- Sigorta: Araca ait zorunlu mali sorumluluk sigortasının bulunduğu tespit edilir.
- Noter başvurusu: İşlem herhangi bir noterde yapılır. Araca önceki plakası tahsis edilir; araç tescil belgesiyle birlikte plaka basım talep belgesi düzenlenir ve işlem Gelir İdaresi Başkanlığına bildirilir.
İşlemin noter ücreti ve değerli kağıt bedeli her yıl güncellendiğinden, güncel tutarları işlem öncesi kontrol etmekte yarar var.
Hasar Kaydı Silinir mi? Sorgulama ve KVKK Sınırları
Yeniden tescil, aracın hukuki durumunu düzeltir ama geçmişini silmez. Tescil kaydı ile sigorta hasar kayıtları ayrı sistemlerdir: Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM), hasar kayıtlarını 2003 yılından bu yana tutar ve araç yeniden trafiğe çıksa da bu geçmiş sorgularda görünmeye devam eder.
Hasar geçmişini öğrenmenin resmî yolu SBM’dir: 5664 numarasına plaka yazılıp gönderilerek aracın hasar geçmişi SMS ile sorgulanabilir — hizmet ücretlidir, 2026 itibarıyla sorgu başına 275 TL’dir. e-Devlet’teki trafik ve kasko poliçe-hasar bilgileri hizmetleri ise yalnızca kişinin kendi adına kayıtlı araçlarını kapsar. Bu sorguların hiçbiri aracın sahibini göstermez; kişisel verilerin korunması kuralları gereği plakadan sahip bilgisine ulaşan vatandaşa açık bir hizmet yoktur. Hangi sorgunun kimin için açık olduğunu plaka sorgulama rehberinde ayrıntılı inceledik.
Alıcıysanız: Ekspertiz İki Ayrı Anlama Gelir
Pert kaydı onarılmış bir araca bakıyorsanız iki farklı “ekspertiz” ile karşılaşırsınız. Hasarı tespit eden sigorta eksperi geçmişte kalmıştır; satın alma aşamasındaki güvence ise oto ekspertiz raporudur. İkinci El Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik’e göre yetki belgeli işletmelerin — yani galerilerin — sattığı, model yılına göre sekiz yaşın ve 160.000 kilometrenin altındaki taşıtlarda satış öncesi ekspertiz raporu zorunludur; raporu TSE hizmet yeterlilik belgesine sahip ekspertiz işletmeleri düzenler. Şahıstan alımda böyle bir zorunluluk yoktur — bu durumda SBM sorgusunu ve bağımsız bir ekspertiz kontrolünü kendiniz yaptırmanız akıllıca olur.
Özet
Pert kaydı, aracın yolunun sonu değildir — yolun hangi işlemle kapandığı belirleyicidir. Hurdaya çıkarılan araç bir daha tescil edilemez. Trafikten çekilen ağır hasarlı araç ise onarım, çekilme tarihinden sonra alınmış geçerli TÜVTÜRK muayenesi ve zorunlu trafik sigortasıyla herhangi bir noterde yeniden trafiğe çıkarılır; önceki plakasını da geri alır. Hasar geçmişi ise silinmez: SBM kayıtlarında kalır ve aracın ikinci el değerinde sonsuza dek söz sahibi olur.