Halk arasında “trafik sigortası” denen ürünün resmî adı, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası’dır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91. maddesi, her işletene bu sigortayı yaptırma zorunluluğu getirir. Amacı aracınızı korumak değildir: Kanun’un 85. maddesine göre bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne, yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına yol açarsa işleten bu zarardan sorumludur; zorunlu sigorta, işte bu sorumluluğun karşılığını güvence altına alır. Bu yönüyle isteğe bağlı bir ürün olan kaskodan tamamen ayrılır.
Teminatlar: Sigorta Neyi Karşılar?
Trafik sigortası, kazada kusurlu tarafın üçüncü kişilere verdiği zararları poliçedeki teminat tutarlarına kadar öder. Uygulamada bu üç ana kalemde toplanır: karşı tarafın aracına ve malına gelen maddi zararlar, kazada yaralananlar için sakatlanma teminatı ve ölüm halinde ölenin desteğinden yoksun kalanlara ödenen destekten yoksun kalma tazminatı. Tedavi giderlerinde ise özel bir düzen vardır: Kanun’un 98. maddesi uyarınca trafik kazası nedeniyle sağlık kuruluşlarında sunulan hizmet bedelleri, kazazedenin sosyal güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanır; bunun finansmanı için sigorta primlerinden SGK’ya pay aktarılır.
Teminat tutarları sabit değildir: 93. madde uyarınca genel şartlar, teminat tutarları ile tarife ve talimatlar ilgili kamu otoritesince tespit edilip Resmî Gazete’de yayımlanır ve zaman içinde güncellenir. Bu nedenle güncel limitleri poliçenizden veya yürürlükteki tarifeden kontrol etmeniz gerekir.
Kapsam Dışında Kalanlar
Kanun’un 92. maddesi, kapsam dışı halleri tek tek sayar. En çok yanlış bilineni ilk sıraya yazalım: Sigortalının kendi aracındaki hasar trafik sigortasından ödenmez. Ayrıca hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen talepler, motorlu araçta taşınan eşyanın zararı, manevi tazminat talepleri ile gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararlar da kapsam dışıdır. İşletenin eşinin, üst ve alt soyunun, evlat edinme bağıyla bağlı olduğu kişilerin ve birlikte yaşadığı kardeşlerinin mallarına gelen zararlar için de sigortaya başvurulamaz. Buna karşılık madde, değer kaybını yalnızca hasar nedeniyle trafikten çekilen veya hurdaya ayrılan araçlar için dışlar; onarılabilir araçlarda değer kaybı tazminatı maddi teminat içinde talep edilebilir.
Sigortasız Araca Uygulanan Yaptırımlar
- maddenin kuralı nettir: Geçerli teminat tutarları üzerinden zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunmayan araçlar trafikten men edilir. 2026 itibarıyla işletene ayrıca 1.246 TL idari para cezası uygulanır ve araç, sigorta yaptırılana kadar bağlı kalır. Denetimde poliçe ibrazı şart değildir; sigortanın geçerli olduğu kayıtlardan görülen araçlar için belge istenmez. Yaptırım trafik denetimiyle de sınırlı değildir: TÜVTÜRK, araç muayenesi için geçerli bir trafik sigortasını gerekli belgeler arasında sayar; sigortasız araç muayeneden geçemez.
Sigorta yükümlülüğü araç el değiştirdiğinde de sürer: Sigortalı aracı devreden kişinin durumu 15 gün içinde sigortacıya bildirmesi gerekir; bildirmeyene 2026 itibarıyla 1.246 TL ceza kesilir. Devir sürecinin tamamı için plaka devri rehberine bakabilirsiniz. Yabancı plakalı araçlarda ise Türkiye’de geçerli sigortası olmayanların poliçesi sınır girişinde yaptırılır; ayrıntılar yabancı plakalı araçlar rehberinde anlatılmıştır. Plakaya ilişkin diğer ihlallerin tutarları için plaka cezaları rehberi ayrı bir dosyadır.
Sigortasız Aracın Karıştığı Kaza: Güvence Hesabı
Sigortasız bir aracın çarptığı kişi korumasız bırakılmamıştır. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu ile kurulan Güvence Hesabı; sigortasız araçların, tespit edilemeyen (kaçan) araçların ve çalınmış ya da gasp edilmiş araçların yol açtığı kazalarda devreye girer, sigorta şirketinin iflası halinde de yükümlülükleri üstlenir. Ancak Hesap yalnızca bedeni zararları — sakatlık tazminatı ile destekten yoksun kalma tazminatını — öder; maddi zararlar Hesap kapsamına girmez ve doğrudan işletenden talep edilmek zorunda kalınır. Sigortasız araç kullanmanın asıl riski de budur: Ceza tutarından çok, kazada teminatsız kalan sorumluluğun tamamının işletene dönmesidir.
Zarar görenin izleyeceği usul kanunda bellidir: 97. madde uyarınca dava öncesinde sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılır; kuruluş 15 gün içinde cevap vermezse veya cevap talebi karşılamazsa dava ya da tahkim yolu açılır. Sigortacı, belgelerin ibrazından itibaren 8 iş günü içinde teminat sınırları içindeki tutarı ödemek zorundadır; 2026 itibarıyla bu yükümlülüğü ihlal eden sigortacıya 88.588 TL idari para cezası uygulanır.
Sorgulama ve KVKK Sınırı
Trafik sigortası poliçeleri, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) bünyesinde merkezî olarak kayıt altındadır. Kendi adınıza kayıtlı aracın poliçe bilgilerine e-Devlet üzerinden ulaşabilirsiniz. Sınır da buradadır: Başkasına ait bir aracın sigorta bilgisi kişisel veri niteliğindedir ve plakadan sorgulanamaz; resmî sorgu kanalları kişinin kendi araçlarıyla sınırlıdır. Plaka üzerinden hangi bilgiye kimin erişebildiğini plaka sorgulama rehberinde ayrıntısıyla ele aldık.
Özet
Zorunlu trafik sigortası, aracınızı değil, sizin başkalarına verebileceğiniz zararı teminat altına alır: maddi zarar, sakatlanma ve destekten yoksun kalma kalemlerini öder; kendi hasarınız, manevi tazminat ve dolaylı zararlar kapsam dışıdır. Sigortasız araç 2026 itibarıyla 1.246 TL ceza ile karşılaşır, trafikten men edilir ve muayeneden geçemez; kazada ise bedeni zararları Güvence Hesabı ödese de maddi sorumluluk işletene kalır. Tutarlar her yıl güncellendiğinden, işlem öncesi güncel ceza ve teminat rakamlarını resmî kaynaklardan kontrol edin.