Yeşil renkli plakalar Türkiye’de tek bir anlama gelmez. Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik’in renk düzenini belirleyen 35. maddesine göre yeşil zemin iki ayrı plaka türünde karşımıza çıkar: geçici gümrük plakaları ve başkonsolosluk araçlarının CC/CG plakaları. Yazı rengine bakarak hangisi olduğunu anlamak mümkündür.
Yeşil Zemin, Kırmızı Yazı: Geçici Gümrük Plakası
Yönetmeliğin 35. maddesi uyarınca geçici gümrük plakalarında zemin yeşil, harf ve rakamlar kırmızıdır. Bu plakalar, 34. maddede belirlendiği üzere GMR harf grubu ile üçlü rakamdan oluşur ve gümrük süreci devam eden araçların karayolunda geçici olarak sürülebilmesini sağlar.
Gümrük idarelerinin bu alandaki rolü yönetmeliğin 28. maddesinde düzenlenir: Türkiye’ye kesin olarak ithal edilmek üzere getirilen araçlara, yabancı plakalarının sökülmesinden sonra giriş işlemlerinin yapılacağı gümrüğe kadar kullanılmak üzere, zorunlu mali sorumluluk sigortası ve harç şartıyla altı gün geçerli E Geçici Trafik Belgesi verilir. Ülkeden transit geçecek olup geçici plakasının süresi yetmeyen araçlar için de aynı belge düzenlenir.
Bu plakaların fiziksel yapısı da farklıdır: Yönetmeliğin 33. maddesine göre gümrük plakaları ile altı güne kadar verilen geçici plakalar alüminyum yerine plastikten yapılır ve üzerlerinde sol üst köşeden sağ alt köşeye uzanan 2 santimetre genişliğinde beyaz bir bant bulunur.
Yeşil Zemin, Beyaz Yazı: Başkonsolosluk Plakaları
Yeşil zeminli ikinci grup, diplomatik trafiğe aittir. Yönetmeliğin 35. maddesine göre başkonsolosluklar ile bunların konsüler muafiyeti bulunan mensuplarının araçlarına takılan plakalarda zemin yeşil, harf ve rakamlar beyazdır. Bu araçlar 34. madde uyarınca CC ve CG harf gruplarından plaka alır.
Renk düzeninin tersine döndüğü bir ayna görüntüsü de vardır: Büyükelçilikler ve uluslararası kuruluşlar ile bunların diplomatik muafiyetli mensuplarının CD ve CM plakalarında zemin beyaz, yazılar yeşildir. Yani yeşil rengi gördüğünüzde zeminse başkonsolosluk, yazıysa büyükelçilik aracına bakıyorsunuz demektir. Bu plakaların ayrıntıları CD plaka sayfasında anlatılmaktadır.
Diplomatik ve konsüler araçların tescili de sıradan araçlardan farklı işler: Yönetmeliğin 9. maddesi uyarınca bu araçların her türlü tescil ve plaka işlemi, noterlerce değil Emniyet Genel Müdürlüğüne bağlı trafik tescil kuruluşlarınca yürütülür; plakalar, Dışişleri Bakanlığının onayından veya yazısından geçen belgelerde belirtilir.
Yeşil Zeminli Bir İstisna: CB Plakaları
Daha az bilinen bir ayrıntı olarak, yönetmeliğin 36. maddesine göre Cumhurbaşkanlığına ait araçlara takılan, koyu kırmızı zemin üzerine sarı madeni CB harfleri taşıyan özel tahsisli plakaların zeminleri yeşil renkte de olabilir. Dolayısıyla yeşil zeminli, sarı CB harfli bir plaka gümrük ya da konsolosluk aracını değil, Cumhurbaşkanlığı aracını gösterir.
Hangi Yeşil Plaka Neyi Gösterir?
Özetlemek gerekirse, yeşil bir plakayla karşılaştığınızda üç olasılık vardır:
- Yeşil zemin + kırmızı yazı (GMR): gümrük işlemleri süren araç,
- Yeşil zemin + beyaz yazı (CC/CG): başkonsolosluk aracı,
- Yeşil zemin + sarı CB harfleri: Cumhurbaşkanlığı aracı.
Halk arasında “yeşil plaka” ifadesi bazen bu türlerin tamamı için kullanıldığından karışıklık doğabilir; oysa mevzuat her birini ayrı harf grubu ve ayrı yazı rengiyle birbirinden net biçimde ayırır.