Trafik sigortası ve kasko poliçe sorgulama, aracınızın geçerli bir poliçesi olup olmadığını ve bu poliçenin ne zaman bittiğini resmî kayıttan görmektir. Kayıtları Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) tutar. e-Devlet’teki “Trafik Poliçe ve Hasar Bilgileri Sorgulama” ve “Kasko Poliçe ve Hasar Bilgileri Sorgulama” hizmetleri, adınıza kayıtlı araçları plaka numarasından sorgulatır.
Sorgunun sınırı hizmet adlarında yazılıdır: e-Devlet kendi aracınızı, mirasçısı olduğunuz kişinin aracını veya yetkilisi bulunduğunuz şirketin aracını gösterir; rastgele bir plakanın poliçesini göstermez. Aşağıda sorgu adımlarını, poliçenin bitiş saatini, yenilemedeki süreleri, kazada karşı aracın sigortasının hangi yolla öğrenildiğini ve satılan araçta poliçenin ne olduğunu mevzuat maddeleriyle anlatıyoruz.
Araç Sigorta Sorgulaması Neyi Gösterir?
Sorgunun ilk amacı, aracın yürürlükte bir trafik sigortası (zorunlu mali sorumluluk sigortası) olup olmadığını görmektir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91. maddesi, işletenlerin üçüncü kişilere verebilecekleri zararlar için bu sigortayı yaptırmasını zorunlu tutar. İşleten, kanunun tanımıyla çoğu durumda araç sahibidir; uzun süreli kiralama veya rehin gibi hâllerde kiracı ya da rehin alan kişi de olabilir.
SBM, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 31/B maddesine dayanılarak kurulmuştur ve kendi tanımıyla poliçe, zeyil ve hasar kayıtlarının toplandığı bilgi merkezidir. Tarife Uygulama Esasları Hakkında Yönetmelik’in 15. maddesi de trafik sigortası poliçelerinin bu veri tabanı üzerinden düzenlenmesini zorunlu kılar. Yönetmelik bu veri tabanını TRAMER adıyla anar; halk arasında da tramer kaydı (hasar kaydı; SBM) denir. Bu yüzden e-Devlet sorgusu, şirketten şirkete dağılmış belgeleri değil tek bir kaydı gösterir.
Sorgu, poliçenin varlığını ve dönemini gösterir; poliçenin hangi zararları karşıladığı ise ayrı bir sorudur. Trafik sigortasının teminatlarını ve kapsam dışı hâlleri zorunlu trafik sigortası rehberimizde ayrıca anlattık.
e-Devlet’te Trafik Sigortası Poliçe Sorgulama Adımları
Trafik sigortası sorgulama işlemi e-Devlet Kapısı’nda SBM’nin kurum sayfasından yapılır. Hizmet sayfası, sorgunun ancak kimlik doğrulamasından sonra açıldığını belirtir. Akış şu sırayı izler:
- Hizmeti bulun: turkiye.gov.tr’de “Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi” kurum sayfasını açın veya arama kutusuna “Trafik Poliçe ve Hasar Bilgileri Sorgulama” yazın.
- Kimliğinizi doğrulayın: Sayfanın saydığı yöntemler e-Devlet şifresi, mobil imza, elektronik imza, T.C. kimlik kartı ve internet bankacılığıdır.
- Aracı seçin: Hizmet, adınıza kayıtlı araçları plaka numarasından sorgulamanızı sağlar.
- Kaydı inceleyin: Ekranda aracın trafik poliçe ve hasar bilgileri listelenir; poliçenin başlangıç ve bitiş tarihini not alın.
Hizmet sayfası ekrandaki alanları tek tek saymaz ve ekran düzeni zamanla değişebilir. Elinizdeki poliçe belgesini kayıtla eşleştirmek için belgedeki numaraya bakabilirsiniz. Tarife Uygulama Esasları Hakkında Yönetmelik’in 25. maddesine göre her trafik sigortası poliçesinin üzerinde SBM’nin o poliçe için oluşturduğu bilgi merkezi numarası ve bilgi işlem referans numarası basılı olmak zorundadır.
Sorguda hiç poliçe görünmüyorsa iki olasılık öne çıkar: araç gerçekten sigortasızdır ya da yeni yapılan poliçe henüz kayda işlenmemiştir. İkinci durumda poliçeyi düzenleyen şirketle görüşmek en kısa yoldur.
Kasko Poliçe Sorgulama ve Hasar Bilgileri
Kasko poliçe sorgulama için aynı kurum sayfasındaki “Kasko Poliçe ve Hasar Bilgileri Sorgulama” hizmeti kullanılır. Giriş yöntemleri ve akış trafik sorgusuyla aynıdır. Hizmet, adınıza kayıtlı araçları plaka numarasından sorgulatır ve kasko poliçe ve hasar bilgilerini gösterir.
Kasko isteğe bağlıdır; kanun yalnızca trafik sigortasını zorunlu tuttuğu için sorguda kasko kaydı görünmemesi bir eksiklik sayılmaz. Kaskoda teminat genişliği poliçeden poliçeye değişir; sorgu sonucu kaskonun var olduğunu gösterir, hangi risklerin kapsandığını göstermez. Bunun için poliçenizdeki teminat listesine ve genel şartlara bakılır; standart teminatları ve kapsam dışı hâlleri kasko neyi karşılar, neyi karşılamaz yazımızda topladık.
Aynı sayfadaki “Trafik ve Kasko Eksper Raporları Sorgulama” hizmeti de kendinize ait eksper raporlarını görüntülemenizi sağlar. İkinci el araç alırken aracın geçmişine bakmak isteyenler için SBM’nin plaka veya şasi numarasıyla çalışan ücretli SMS sorgusu vardır. SBM’nin açıklamasına göre bu sorgu, aracın yürürlükte kaskosu olup olmadığını ve toplam kaskolu ve kaskosuz sürelerini bildirir; poliçe ayrıntısı vermez. Bu kanalların kapsamını tramer hasar kaydı sorgulama rehberinde anlattık.
Mirasçılar ve Şirket Araçları İçin Poliçe Sorgusu
Vefat eden bir yakınınızın aracıyla ilgili işlemlerde e-Devlet’te ayrı hizmetler vardır. “Trafik Poliçe ve Hasar Bilgileri Sorgulama (Mirasçısı Olduğunuz Kişi Adına)” ve kasko karşılığı, mirasçısı olduğunuz kişiye kayıtlı araçları plaka numarasından sorgulatır. Bu sorgu, aracın poliçesinin hangi tarihe kadar sürdüğünü görmenin ilk adımıdır.
Kaskoda ölüm hâlini genel şartlar ayrıca düzenler. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları’nın C.5 maddesine göre sigortalının ölümünde sigortanın hükmü devam eder ve sözleşmeden doğan haklar ile borçlar mirasçılara geçer. Yeni hak sahibi sigortanın varlığını öğrenince durumu 15 gün içinde sigortacıya bildirir; sigortacı değişikliği, yeni hak sahibi de sigortanın varlığını öğrendiği tarihten itibaren sekiz gün içinde sözleşmeyi feshedebilir. Trafik sigortası genel şartlarında ölüme özgü bir devam hükmü bulunmadığı için mirasçıların trafik poliçesinin durumunu sigorta şirketiyle netleştirmesi gerekir.
Şirket araçları için tüzel kişi sürümleri kullanılır: “Trafik Poliçe ve Hasar Bilgileri Sorgulama (Tüzel Kişi)” ve “Kasko Poliçe ve Hasar Bilgileri Sorgulama (Tüzel Kişi)”. Bu hizmetler, yetkilisi bulunduğunuz tüzel kişiliğe kayıtlı araçları plaka numarasından sorgulatır. Eksper atama ve eksper raporu hizmetlerinin de tüzel kişi sürümleri vardır.
Poliçe Ne Zaman Biter, Yenileme Süresi Ne Kadar?
Trafik sigortasında süre kural olarak bir yıldır. Tarife Uygulama Esasları Hakkında Yönetmelik’in 13. maddesi bunu açıkça yazar ve kısa süreli sigortayı sayılı istisnalarla sınırlar.
Bitişin saati de bellidir. Zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartlarının A.7 maddesine göre sigorta, poliçede yazılı gün ve saatte başlar ve sona erer. Poliçede saat yoksa Türkiye saatiyle öğlen 12.00’de başlar ve öğlen 12.00’de sona erer.
Trafik sigortasını yenileme süresi, poliçenin bitiş tarihinden itibaren işler; yönetmelik ek süre tanımaz ve yenileme bir sigorta şirketi veya acentesi üzerinden yapılır. Aynı yönetmeliğin 7. maddesine göre işletenler sözleşmeyi bitim tarihi itibarıyla yenilemekle yükümlüdür. Yenileme yapılmazsa araç sigortasız kalır ve kanunun 91. maddesine göre trafikten men edilir. Ayrıca geciken her 30 gün için sonraki poliçenin primi %5 artırılarak hesaplanır; artış toplamda %50 ile sınırlıdır, devlete ve kamu kuruluşlarına ait araçlarda bu ilave uygulanmaz.
Bitiş tarihine göre durumunuzu şöyle okuyabilirsiniz:
- Süre içinde: Bitiş tarihi henüz gelmedi. Yeni poliçenin başlangıcını eskisinin bitiş gün ve saatine denk getirmek, kayıtta boşluk oluşmasını önler.
- Süre doluyor: Bitişe günler kaldı. Sorgudaki bitiş tarihini poliçe belgenizle karşılaştırın; saati poliçede yazıyorsa o saat geçerlidir.
- Süre geçti: Bitiş saati geçti ve yeni poliçe yok. Araç bu andan itibaren trafik sigortasızdır ve gecikme yukarıdaki 30 günlük ilave kuralını işletmeye başlar.
Kasko için kanuni bir yenileme yükümlülüğü yoktur; süre ve yenileme koşulları poliçede yazılır. Kasko genel şartlarının A.8 maddesi de aksi kararlaştırılmadıkça başlangıç ve bitiş için öğlen 12.00’yi esas alır.
Poliçesi Biten Araçla Trafiğe Çıkmanın Sonucu
Poliçe bittiğinde aracın kayıttaki durumu değişir. Karayolları Trafik Kanunu’nun 91. maddesi, geçerli teminat tutarları üzerinden zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunmayan araçların trafikten men edileceğini söyler. Kanun metnindeki para cezası rakamı eski para birimiyle yazılmıştır ve o yılın uygulanan tutarı değildir. Bu yüzden tutar burada verilmiyor.
Yaptırımın yanında kaza riski de vardır. Sigortasız aracın karıştığı kazada üçüncü kişilerin zararının nasıl karşılandığı ve işletenin hangi riskle karşılaştığı ayrı bir konudur. Trafikten men sürecini, yılın ceza tutarının kaynağını ve kaza sonrası riskleri sigortasız araç kullanma cezası yazımızda ayrıntılı anlattık.
Hasarsızlık Basamağı Hangi Kayıttan Görülür?
Hasarsızlık basamağınız elinizde taşıdığınız bir belge değil, merkezî kayda dayanan bir hesaptır. Tarife Uygulama Esasları Hakkında Yönetmelik’in 6. maddesine göre sigorta şirketi, sigortalının ibraz ettiği belgelere ve veri tabanından alacağı hasar durum belgesine göre indirim ve artırım oranını belirler. Son poliçe bilgisi veri tabanından kontrol edilemiyorsa sigortalı son poliçe örneğini yeni şirkete ibraz eder.
Aynı maddeye göre şirket, indirim veya artırım uyguladığında hasar durum belgesinin tarih ve sayısını poliçenin üzerine yazmak zorundadır. e-Devlet’teki trafik sorgusu ise poliçe ve hasar bilgilerini gösterir; basamağı etkileyen hasar ödemelerini buradan izleyebilirsiniz. Basamakların oranlarını ve basamağı düşüren durumları hasarsızlık indirimi basamakları yazımızda bulabilirsiniz.
Kazada Karşı Aracın Sigortası Nasıl Öğrenilir?
Kazada karşı aracın sigortası e-Devlet’ten öğrenilmez; bu bilgi kazanın taraflarından ve tutanaktan gelir. e-Devlet hizmetlerinin her biri kişinin kendisine, mirasçısı olduğu kişiye veya yetkilisi olduğu şirkete kayıtlı araçlarla sınırlıdır. SBM’nin e-Devlet sayfasında plakası yazılan herhangi bir aracın poliçesini veya sahibini gösteren bir hizmet yoktur. Trafik sigortası genel şartlarının C.6 maddesi de sigortacıyı sigortalıya ait sırları saklı tutmakla yükümlü kılar.
Kanunun öngördüğü yol taraflar arası bilgi alışverişidir. Karayolları Trafik Kanunu’nun 81. maddesine göre kazaya karışanlar, diğer taraflar istediğinde kimliğini, adresini, sürücü ve tescil belgesini, sigorta poliçe tarih ve numarasını bildirmek ve göstermek zorundadır. Bu bilgiler kaza tespit tutanağına işlenir; tutanağın alanlarını kaza tespit tutanağı nasıl doldurulur yazımızda adım adım anlattık. Oluşturulmuş tutanağı e-Devlet’teki “Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama” hizmetinden görüntüleyebilirsiniz.
Kazadan sonra işleyen süreler ayrı ayrıdır. Kendi sigortacınıza bildirim, trafik sigortası genel şartlarının B.1 maddesine göre olaydan haberdar olunan andan itibaren on gün içinde yapılır. Kasko genel şartlarının B.1 maddesi bu süreyi rizikonun öğrenildiği tarihten itibaren beş iş günü olarak belirler.
Zarar gören taraf, kanunun 97. maddesine ve genel şartların C.7 maddesine göre dava yoluna gitmeden önce karşı aracın sigortacısına yazılı başvuru yapar. Sigortacı başvuruyu 15 gün içinde yazılı olarak yanıtlamazsa veya yanıt talebi karşılamazsa dava açılabilir ya da Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulabilir.
Bu başvuru da süreye bağlıdır. Kanunun 109. maddesine göre maddi zararın tazmini talebi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yılda zamanaşımına uğrar. Her hâlde üst sınır, kaza gününden itibaren on yıldır. Kusur oranı ve tazminat miktarı kişisel uyuşmazlık konusudur; bunları sigorta şirketiyle ya da bir hukukçuyla değerlendirmeniz gerekir.
Satılan Araçta Trafik Sigortası ve Kasko Ne Olur?
Trafik sigortası araca değil sigortalıya bağlıdır. Zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartlarının C.4 maddesine ve tarife yönetmeliğinin 11. maddesine göre sözleşme, taraf olan işleteni takip eder. İşleten değiştiğinde sözleşme değişim tarihi itibarıyla kendiliğinden sona erer ve ilgiliye gün esasına göre prim iadesi yapılır. Kanunun 94. maddesi de devreden kişinin değişikliği 15 gün içinde sigortacıya bildirmesini öngörür.
Kaskoda kural benzerdir ama bir istisna barındırır. Kasko genel şartlarının C.5 maddesine göre menfaat sahibi değiştiğinde sözleşme o anda kendiliğinden feshedilmiş olur; ancak poliçede sözleşmenin yeni malikle devamı kararlaştırılabilir. Alıcı tarafında ise tarife yönetmeliğinin 9. maddesi, işleten sıfatını kazanan kişinin o tarih itibarıyla trafik sigortası yaptırmasını zorunlu tutar. Satış sonrasında satıcının izlemesi gereken vergi ve sigorta adımlarını araç satışı sonrası yapılacaklar yazımızda sıraladık.
Sorgu Türleri Karşılaştırması: Kanal, Giriş Şartı ve Gösterilen Bilgi
Aşağıdaki tablo, poliçe ve hasar bilgisine ulaşılan resmî kanalları aynı ölçütlerle karşılaştırır. Hizmet adları ve açıklamaları e-Devlet’teki SBM kurum sayfasından, SMS satırı SBM’nin kendi sayfasından alınmıştır.
| Sorgu türü | Kanal | Giriş şartı | Gösterdiği bilgi |
|---|---|---|---|
| Trafik Poliçe ve Hasar Bilgileri Sorgulama | e-Devlet (SBM) | Kimlik doğrulaması; adınıza kayıtlı araç | Trafik poliçe ve hasar bilgileri |
| Kasko Poliçe ve Hasar Bilgileri Sorgulama | e-Devlet (SBM) | Kimlik doğrulaması; adınıza kayıtlı araç | Kasko poliçe ve hasar bilgileri |
| Mirasçısı Olduğunuz Kişi Adına sürümleri | e-Devlet (SBM) | Mirasçısı olduğunuz kişiye kayıtlı araç | Trafik veya kasko poliçe ve hasar bilgileri |
| Tüzel Kişi sürümleri | e-Devlet (SBM) | Yetkilisi bulunduğunuz tüzel kişiliğe kayıtlı araç | Trafik veya kasko poliçe ve hasar bilgileri |
| Trafik ve Kasko Eksper Raporları Sorgulama | e-Devlet (SBM) | Kimlik doğrulaması | Kendinize ait eksper raporları |
| Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama | e-Devlet (SBM) | Kimlik doğrulaması | Oluşturulmuş kaza tespit tutanağı |
| Araç detay SMS sorgusu | SBM SMS hattı, ücretli | Plaka veya şasi numarası | Yürürlükte kasko olup olmadığı, kaskolu ve kaskosuz süreler |
Tablodaki ayrım bir karar sırası da verir. Kendi aracınızın poliçesini ve bitiş tarihini e-Devlet sorgusu gösterir. Kazadaki karşı aracın poliçesi taraflardan ve tutanaktan öğrenilir. Satın almayı düşündüğünüz aracın kasko geçmişine ise SBM’nin ücretli kanalları bakar.
Bir sonraki adım, poliçenizin bitiş gün ve saatini takvime yazmak ve yenilemeyi o saatten önce tamamlamaktır. Sorguda beklediğiniz poliçeyi göremezseniz ya da kayıttaki tarih belgenizle uyuşmuyorsa poliçeyi düzenleyen sigorta şirketine başvurabilirsiniz. Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel mevzuat ve kişisel durumunuz için ilgili kuruma veya bir hukukçuya danışın.