Kasko, aracınızı kendi kusurunuz dahil geniş bir risk yelpazesine karşı koruyan isteğe bağlı bir sigortadır; zorunlu trafik sigortasından farkı, karşı tarafın değil doğrudan kendi aracınızın zararını üstlenmesidir. Ne var ki her kasko poliçesi her zararı ödemez. Neyin standart teminat, neyin yalnızca ek sözleşmeyle satın alınabilen ilave koruma, neyin ise tamamen kapsam dışı olduğu Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları’nda tek tek sayılmıştır. Bu rehberde çerçeveyi bu resmî metne dayanarak açıyoruz.
Kaskonun Çekirdeği: Beş Temel Risk
Genel Şartlar’ın A.1 maddesi, standart kaskonun teminat altına aldığı olayları beş grupta toplar: aracın motorlu ya da motorsuz başka bir araçla çarpışması; sürücünün iradesi dışında sabit veya hareketli bir cisme ani ve harici etkiyle çarpma, devrilme, düşme, yuvarlanma gibi kazalar; üçüncü kişilerin kötü niyet veya muziplikle verdiği zararlar ile fiil ehliyetine sahip olmayan kişilerin yol açtığı zararlar; aracın yanması; ve aracın ya da parçalarının çalınması veya çalınmaya teşebbüs edilmesi. Bu beş başlık kaskonun olmazsa olmaz çekirdeğidir.
Kapsam, fabrika çıkışında standart olarak monte edilmiş ses, iletişim ve görüntü cihazlarını da içerir. Sonradan eklenen aksesuarlar ise ancak poliçede ayrıca belirtilmişse teminata girer. Bir başka önemli sınır coğrafidir: Sigorta, kural olarak yalnızca Türkiye sınırları içinde geçerlidir; yurt dışı zararları ayrı ek teminata bağlıdır.
Dar, Genişletilmiş ve Tam Kasko
Piyasadaki ürün adları da Genel Şartlar’da tanımlıdır. Dar Kasko, beş temel teminat grubundan yalnızca bir kısmını içerir. Kasko, grupların tamamını kapsar. Genişletilmiş Kasko, tüm temel gruplara ek olarak sözleşmeyle eklenebilen risklerin bir kısmını da alır. Tam Kasko ise temel grupların tamamı ile eklenebilir tüm riskleri kapsar. Poliçe başlığında bu ürün adının en az 16 punto harflerle yazılması ve teminatın adla uyumlu olması zorunludur — yani “tam kasko” adını taşıyan bir poliçenin gerçekten tüm ek riskleri içermesi gerekir. Bu ayrımın zorunlu trafik sigortasıyla karıştırılmaması için kasko ile trafik sigortası farkı yazımıza da göz atabilirsiniz.
Ancak Ek Sözleşmeyle Karşılanan Zararlar
Birçok sürücünün “kasko zaten öder” sandığı kalemlerin önemli bir bölümü aslında standart teminatta değildir; A.4 maddesi bunları ek sözleşmeye bağlar. Başlıcaları şunlardır:
- Deprem, toprak kayması, fırtına, dolu, yıldırım ve yanardağ püskürmesi kaynaklı zararlar,
- Sel ve su baskını,
- Grev, lokavt, kargaşalık, halk hareketleri ve terör eylemlerinden doğan zararlar,
- Türkiye sınırları dışında meydana gelen zararlar,
- Kemirgenlerin ve sözleşmede belirtilen diğer hayvanların verdiği zararlar,
- Anahtarın ele geçirilmesiyle çalınma ya da anahtar kaybı sonrası kilit değişimi masrafları,
- Aracın mekanik, elektrik ve elektronik donanımındaki arızalar ile lastik zararları (teminat kapsamındaki bir olaydan doğmadıkça),
- Yağsızlık, susuzluk, donma, eskime, paslanma ve bakımsızlık kaynaklı zararlar.
Yani doğal afet ve mekanik arıza gibi akla ilk gelen riskler, poliçenizde açıkça satın alınmadıysa ödenmez. Poliçe alırken hangi ek teminatların işaretli olduğunu görmek bu yüzden kritiktir.
Kaskonun Hiçbir Şekilde Ödemediği Haller
A.5 maddesindeki zararlar ise ek sözleşmeyle bile kapsanamaz. Bunlar arasında savaş ve iç savaş halleri, nükleer riskler, gerekli sürücü belgesi olmayan kişinin kullanımı sırasında oluşan zararlar, uyuşturucu ya da mevzuattaki sınırın üzerinde alkollü sürücünün kullanımı, sigortalının veya birlikte yaşadığı kişilerin kasten verdiği zararlar ve aracın istiap haddinin (taşıma sınırının) aşılmasından kaynaklanan zararlar yer alır. Metne sonradan eklenen dikkat çekici bir hüküm de vardır: Zorunlu haller dışında, ehliyetsiz veya alkollü sürücünün kimliğini gizlemek amacıyla kaza yerinden ayrılması da teminat dışıdır. Bu madde, kaza sonrası kaçma davranışını doğrudan güvence kapsamının dışına çıkarır.
Hasar Sonrası: Rayiç Değer, Muafiyet ve Tam Hasar
Kasko, aracı hasar tarihindeki rayiç (piyasa) değerine kadar güvenceye alır; tazminat bu değer üzerinden hesaplanır. Poliçede muafiyet kararlaştırılmışsa belirlenen tutara kadar olan küçük hasarları sigortalı üstlenir; muafiyet en az 14 punto harflerle poliçeye yazılmalıdır. Aracın kasko değerinin nasıl belirlendiğini kasko değeri listesi rehberimizde ayrıntılandırdık.
Onarım masrafı aracın değerini aşıyor ve eksper raporu aracın onarım kabul etmez halde olduğunu saptıyorsa araç tam hasar (pert) sayılır; bu durumda hurda tescil belgesi ibraz edilmeden tazminat ödenmez. Ağır hasarlı ama onarılabilir araçlarda ise “trafikten çekilmiştir” kaşeli tescil belgesi istenir. Bu ayrımın sonuçlarını pert araç tekrar trafiğe çıkar mı ve trafikten çekme nedir yazılarımızda inceledik. Rizikoyu öğrendikten sonra en geç beş iş günü içinde sigortacıya bildirim yapmak, çalınma halinde ise durumu öğrenir öğrenmez yetkili makamlara başvurmak sigortalının yükümlülüğüdür.
Özet
Standart kasko; çarpışma, devrilme, kötü niyetli zarar, yangın ve çalınmayı karşılar. Deprem, sel, terör, yurt dışı, hayvan ve mekanik arıza gibi riskler yalnızca ek sözleşmeyle eklenir. Savaş, nükleer risk, ehliyetsiz/alkollü kullanım ve kasıtlı zararlar ise hiçbir koşulda ödenmez. Poliçenizin hangi ürün (dar, genişletilmiş, tam) olduğunu ve hangi ek teminatların işaretlendiğini satın almadan önce netleştirin; ödeme koşullarını her zaman kendi poliçe metninizden ve gerekiyorsa sigortacınızdan teyit edin.