Trafik kazası en dikkatli sürücünün bile başına gelebilir. Yalnızca maddi hasarla sonuçlanan çarpışmalarda çoğu zaman kolluğu beklemeye gerek kalmaz; taraflar kendi aralarında bir kaza tespit tutanağı düzenleyip yollarına devam edebilir. Ancak bu imkânın sınırları ve tutanağın nasıl doldurulacağı, sonraki tazminat sürecini doğrudan belirler. Bu rehberde tutanağın hukuki dayanağını, hangi bölümlerin nasıl doldurulacağını ve tutanaktan sonra atılacak adımları 2026 mevzuatına göre aktarıyoruz.
Tutanağı Kimler, Ne Zaman Doldurabilir?
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 81. maddesi, kazaya karışan sürücülerin yükümlülüklerini sıralar: hareket halindeyken hemen ve güvenli biçimde durmak, kaza yerinde trafik güvenliği için gereken tedbirleri almak, istendiğinde kimlik, adres, sürücü ve tescil belgesi ile sigorta poliçe tarih ve numarasını karşı tarafa bildirmek. Aynı madde, yalnız maddi hasar meydana gelen kazalarda, kazaya dahil kişilerin tümü yetkili ve görevli kişinin gelmesine lüzum görmezlerse, bunu aralarında yazılı olarak saptamak suretiyle kaza yerinden ayrılabileceklerini söyler.
Buradan iki koşul çıkar: Kaza yalnızca maddi hasarlı olmalı ve taraflar kazanın oluşuna dair anlaşmalı. Ölümlü ya da yaralanmalı bir kazada, ya da taraflar kusurun kimde olduğunda uzlaşamıyorsa bu yol kapalıdır; polis veya jandarma çağrılmalı ve resmî trafik kaza tespit tutanağı düzenlettirilmelidir. Kanun’un 83. maddesi de yalnızca maddi hasarlı kazalarda tarafların anlaşması ve fiilin başka bir suç oluşturmaması halinde adli kovuşturma yapılmayacağını belirtir.
Kaza Yerinden Anlaşmadan Ayrılmak
Şubat 2026’da yürürlüğe giren 7574 sayılı Kanun’la 81. maddenin ceza fıkrası ağırlaştı. Anlaşma hali dışında maddi hasarlı, ölümlü veya yaralanmalı kazalarda zabıtanın iznini almadan zaruret olmaksızın olay yerinden ayrılan sürücüye 2026 itibarıyla 46.000 TL idari para cezası uygulanır. Ölümlü veya yaralanmalı kazada olay yerini terk eden sürücü için ise bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülür ve sürücü belgesi iki yıl süreyle geri alınır. Kısacası “anlaşıp tutanak tutarak ayrılma” imkânı yalnızca maddi hasarlı ve uzlaşılan kazalara özgüdür.
Tutanakta Hangi Bilgiler Doldurulur?
Maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağı standart bir formdur ve şu bölümlerden oluşur:
- Kazanın yeri, tarihi ve saati.
- Her sürücü için ad, soyad, T.C. kimlik ve sürücü belgesi bilgileri; araçların plaka, marka ve model bilgileri.
- Zorunlu trafik sigortası poliçesinin şirketi, numarası ve tarihi — 81. madde bu bilgilerin karşılıklı verilmesini zorunlu kılar.
- Araç şeması üzerinde hasar gören bölümlerin işaretlenmesi.
- Kazanın nasıl olduğunu gösteren kroki ve kısa yazılı beyan.
- Her iki tarafın imzası.
Formun eksiksiz ve okunaklı doldurulması önemlidir, çünkü ilerideki kusur değerlendirmesinin temeli bu belgedir.
Krokinin ve Beyanın Önemi
Kroki, araçların çarpışma anındaki konumunu, yön oklarını, şeritleri ve varsa trafik işaretlerini gösteren basit bir çizimdir. Kusur oranı büyük ölçüde bu çizime ve beyanlara göre belirlendiğinden; araçların hangi yönden geldiği, hangi şeritte olduğu ve çarpma noktası mümkün olduğunca net gösterilmelidir. Çizime ek olarak kaza yerinin ve araçların yerlerinden çekilmeden önceki halinin fotoğraflanması, sonradan çıkabilecek anlaşmazlıklarda güçlü bir dayanaktır.
Tutanaktan Sonra: Sigortaya Bildirim
Tutanak tamamlandıktan sonra süreç sigorta üzerinden yürür. Kazayı, poliçe genel şartlarında öngörülen süre içinde sigortacınıza bildirin; ihbar süresini ve istenen belgeleri işlem öncesi poliçenizden veya sigorta şirketinizden teyit edin. Taraflarca tutulan tutanaklar Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) sistemine işlenir; kusur oranları değerlendirildikten sonra kusursuz tarafın aracındaki hasar, kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortasından karşılanır. Kaza kaydını Tramer hasar kaydı sorgulama üzerinden takip edebilir, teminatın kapsamını zorunlu trafik sigortası rehberinde ayrıntısıyla görebilirsiniz. Kendi aracınızdaki hasarın kusurunuzdan bağımsız karşılanması için kaskonuz olması gerekir; ikisi arasındaki farkı kasko ile trafik sigortası farkı yazısında bulabilirsiniz.
Kâğıt Yerine Mobil Kaza Tutanağı
SBM, kâğıt tutanağa alternatif olarak Mobil Kaza Tutanağı (MKT) uygulamasını sunar. Uygulamaya e-Devlet ile giriş yapılır, araç plakası girilir, kaza fotoğrafları yüklenir ve konum otomatik olarak eklenir. Tutanağı başlatan sürücünün oluşturduğu QR kod karşı tarafça okutularak her iki sürücü aynı tutanağa dahil olur; kaza senaryosu birlikte çizilir ve önizleme onaylanarak tutanak dijital olarak tamamlanır. Böylece fotokopi, ıslak imza ve elle form doldurma zorunluluğu ortadan kalkar.
Özet
Yalnızca maddi hasarlı ve tarafların uzlaştığı kazalarda tutanağı kendiniz doldurabilirsiniz; yaralanma, ölüm ya da anlaşmazlık varsa polis veya jandarma çağırın. Formda kimlik, araç ve poliçe bilgilerini eksiksiz yazın, krokiyi ve beyanı net tutun, mümkünse fotoğraf çekin. Tutanağı, poliçe genel şartlarında öngörülen süre içinde sigortacınıza iletin. Ceza ve tazminat tutarları her yıl güncellendiğinden, bu rehberdeki rakamlar 2026 yılı içindir; işlem öncesi güncel tutarı ilgili kurumdan teyit edin.