Türkiye yollarındaki plakaların neredeyse tamamı beyaz zemin üzerine siyah karakterlidir; bu yüzden bir aracın kime ait olduğunu anlamak için çoğu zaman harf grubuna bakmak gerekir. İl kodundan sonra gelen harflerin büyük kısmı tek başına bir anlam taşımasa da, bazı seriler belirli araç gruplarına ayrılmıştır. MA’dan MZ’ye uzanan seri de bunlardan biridir ve Türkiye’de ikamet eden yabancı uyruklu kişilere tescil edilen araçları gösterir. Bu rehberde serinin ne anlama geldiğini, turistik yabancı plakalı araçlardan farkını ve tescil sürecini ele alıyoruz.
MA-MZ Serisi Neyi Gösterir?
Türk plakası, sahibinin tescile esas adresinin bulunduğu ilin trafik koduyla (01-81) başlar; ardından bir ila üç harflik bir grup ve rakam grubu gelir. Sıradan hususi ve ticari araçlarda bu harfler tahsis listelerinden sıra esasına göre verilir ve tek başına bir anlam taşımaz. Buna karşılık M ile başlayan — yani MA, MB, MC … MZ — harf grubu, Türkiye’de yasal olarak ikamet eden yabancı uyruklu gerçek kişiler adına tescil edilen araçlara ayrılmıştır. Plaka yine beyaz zemin üzerine siyah karakterlidir; onu ayırt eden tek unsur bu M temelli seridir. Örneğin “34 MA 123” biçimindeki bir plaka, İstanbul adresli, yabancı bir kişi adına kayıtlı bir aracı işaret eder. Harf serilerinin genel mantığını plaka harfleri ve sistemi rehberimizde ayrıntılandırdık; serinin özel plaka boyutu için M plaka rehberine de bakabilirsiniz.
Bu düzenlemenin amacı istatistik ve idari takiptir: Araç dışarıdan sıradan görünse de, tescil kayıtlarında sahibinin yabancı uyruklu olduğu harf grubundan ayırt edilebilir.
Turistik “Yabancı Plakalı” Araçla Karıştırmayın
Burada sık yapılan bir karışıklık var. MA-MZ serisi, Türkiye’de tescil edilmiş — yani Türk plakası taşıyan — ama sahibi yabancı olan araçlar içindir. Oysa “yabancı plakalı araç” denince çoğu zaman, başka bir ülkede tescilli olup geçici olarak Türkiye’ye giren turist araçları kastedilir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 19. maddesi, tescil edildiği ülkenin belge ve plakasını taşıyan, geçici olarak Türkiye’ye girmesine izin verilmiş araçları Türkiye’de tescil zorunluluğundan muaf tutar. Bu araçlar kendi yabancı plakasını korur, MA-MZ serisine geçmez. Bu tür araçların ne kadar kalabileceğini yabancı plakalı araç ne kadar kalabilir rehberimizde anlattık.
Yabancı Bir Kişi Nasıl Araç Tescil Ettirir?
Bir yabancının aracını Türkiye’de tescil ettirip MA-MZ plakası alabilmesi için önce ülkede yasal olarak bulunması gerekir. Uygulamada genellikle geçerli bir ikamet izni ve vergi kimlik numarası ile Kanun’un öngördüğü belgeler aranır; ikamet izni türleri ve şartları bakımından yetkili kurum Göç İdaresi Başkanlığı’dır. Tescil işleminin kendisi, 2918 sayılı Kanun’un 22. maddesi uyarınca Emniyet Genel Müdürlüğü’ne bağlı trafik tescil kuruluşlarınca yürütülür ve plakayı bu birim verir.
Araç Türkiye içinden alınmışsa noter satışı ve trafik tescili adımlarının ardından plaka MA-MZ serisine kaydedilir. Araç yurt dışından getirilecekse sürece bir de gümrük boyutu eklenir; bu senaryoyu yurt dışından araç getirme rehberinde ele aldık. Tescil sırasında ödenecek harç, değerli kâğıt bedeli ve varsa gümrük/vergi tutarları her yıl değiştiğinden, güncel tutarı işlem öncesi ilgili vergi dairesi, gümrük idaresi ve trafik tescil biriminden teyit etmek gerekir. Aracını kullanacak yabancıların ehliyet tarafı ise ayrı bir konudur; bunu yabancı ehliyetle Türkiye’de araç kullanmak rehberinde inceledik.
Diplomatik ve Konsolosluk Plakalarından Farkı
Yabancıya ait araç denince akla sıklıkla renkli diplomatik plakalar gelir; oysa bunlar bambaşka kategorilerdir. Diplomatik misyon araçları CD harf grubuyla (beyaz zemin üzerine yeşil karakterli), başkonsolosluk araçları ise CC grubuyla taşınır ve dokunulmazlık, gümrük muafiyeti gibi ayrıcalıklarla ilişkilidir. MA-MZ serisi böyle bir statü içermez: Bu araçlar trafik kuralları, vergi ve sigorta bakımından tıpkı bir Türk vatandaşının aracı gibi işlem görür. Diplomatik plakaların ayrıntısı için CD plaka rehberine bakabilirsiniz.
Yabancılarla ilgili tek seri MA-MZ de değildir; geçici koruma statüsündeki kişilerin araçları için de idari düzenlemelerle ayrı harf serileri kullanılabilmektedir. Bu tür idari takip serilerinde plakaların rengi yine standart beyaz zemin üzerine siyahtır, dolayısıyla dışarıdan olağan bir Türk plakasından ayrılmazlar.
Plakadan Sahibi Öğrenilebilir mi?
Plakadan aracın yabancıya ait olduğu harf grubuyla anlaşılsa bile, sahibinin kimlik bilgileri herkese açık değildir. Plaka üzerinden kişisel veriye ulaşmak, KVKK kapsamında yalnızca yetkili mercilerin sınırlı hallerde yapabildiği bir işlemdir; sıradan bir sorgulamayla plakadan isim, adres veya iletişim bilgisi öğrenilemez. Bu sınırın ayrıntılarını plakadan araç sahibi öğrenilir mi rehberimizde açıkladık.
Özet
MA-MZ serisi, Türkiye’de ikamet eden yabancı uyruklu kişiler adına tescil edilen araçların harf grubudur. Beyaz-siyah standart plakalar olduğundan görünümleri sıradandır; ayırt edici tek unsur M ile başlayan seridir. Bu seri, kendi ülkesinin plakasıyla geçici olarak gelen turist araçlarından da, dokunulmazlık taşıyan CD ve CC diplomatik plakalardan da farklıdır. Yabancıların araç tescili ikamet iznine dayandığından, güncel belge ve tutarları işlem öncesi Göç İdaresi Başkanlığı ile trafik tescil biriminden doğrulamak en sağlıklı yoldur.