Bir trafik kazasının ilk dakikaları, hem can güvenliği hem de sonraki tazminat süreci açısından belirleyicidir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, kazaya karışan sürücülere sıralı yükümlülükler yükler; bunlara uymamak hem yüksek idari para cezalarına hem de bazı durumlarda hapis cezasına yol açar. Bu rehber, kaza anından sigorta bildirimine kadar atılması gereken adımları — 2026 itibarıyla geçerli kurallarla — sırasıyla anlatır.
Önce Durun ve Kaza Yerini Güvene Alın
Kanun’un 81. maddesinin ilk yükümlülüğü, hareket halindeyseniz trafik için ek tehlike yaratmadan hemen durmak ve kaza mahallinde trafik güvenliği için gereken tedbirleri almaktır. Uygulamada bu; dörtlü flaşörü yakmak, aracın arkasına uygun mesafeden reflektör koymak ve ikincil kazayı önleyecek şekilde konumlanmak demektir. Bu yükümlülüğe uymayan sürücüye 2026 itibarıyla 2.719 TL idari para cezası uygulanır ve 20 ceza puanı işlenir.
İkinci kural kanıtların korunmasıyla ilgilidir: Kaza; can, mal ve trafik güvenliğini engellemiyorsa, sorumluluğun tespitine yarayacak iz ve kanıtlar dahil kaza yerindeki durumu değiştirmemeniz gerekir. Bu izleri bilerek değiştirmenin cezası 2026 itibarıyla 46.000 TL’dir. Aracı kenara çekmek gerekiyorsa, önce fotoğraflarla mevcut durumu belgelemek en doğrusudur.
Yaralı Varsa: 112 ve İlk Yardım
Yaralanma söz konusuysa öncelik tıbbi yardımdır. Kanun’un 82. maddesi, yalnızca kazaya karışanlara değil, kaza yerinden geçen sürücülere de yükümlülük getirir: Kaza mahallinde ilk yardım önlemlerini almak, en yakın kolluğa veya sağlık kuruluşuna haber vermek ve yetkililerin talebi üzerine yaralıları en yakın sağlık kuruluşuna götürmek zorunludur. Türkiye’de acil durumlarda aranacak tek numara 112’dir; ihbarınızda kazanın yerini, yaralı sayısını ve aracın durumunu net biçimde belirtin.
Ölümlü veya Yaralanmalı Kaza: Kolluğu Bekleyin
Ölüm ya da yaralanma varsa taraflar kendi aralarında tutanak tutup ayrılamaz. 81. madde, kazayı yetkili ve görevli memurlara bildirmeyi ve onlar gelene kadar ya da izinlerini almadan kaza yerinden ayrılmamayı zorunlu kılar. Ölümlü veya yaralanmalı bir kazada olay yerini zaruret olmaksızın izinsiz terk eden sürücüye 2026 itibarıyla 46.000 TL idari para cezasının yanı sıra bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir; sürücü belgesi iki yıl süreyle geri alınır ve iadesi, Kanun kapsamındaki tüm idari para cezalarının ödenmiş olmasına bağlanır.
Olay yerine gelen trafik zabıtası, 83. madde uyarınca kazanın oluş nedenlerini, iz ve delillerini belirleyerek trafik kaza tespit tutanağını düzenler; adli yönden gereken işleme ise genel kolluk el koyar. Tutanakta kusur oranı belirlenirken 84. maddede sayılan asli kusur halleri — kırmızı ışıkta geçme, arkadan çarpma, geçme yasağı olan yerde sollama gibi — ölçüt alınır.
Yalnızca Maddi Hasar: Anlaşmalı Tutanak
Kaza yalnızca maddi hasarla sonuçlandıysa ve taraflar görevli çağırmaya gerek görmüyorsa, durumu aralarında yazılı olarak saptayarak — yani anlaşmalı (maddi hasarlı kaza tespit) tutanağı doldurarak — kaza yerinden ayrılabilir. 83. maddeye göre tarafların anlaşması ve fiilin başka bir suç oluşturmaması halinde adli kovuşturma yapılmaz. Bu tutanağı, SBM’nin sunduğu Mobil Kaza Tutanağı uygulaması üzerinden dijital olarak da düzenleyebilirsiniz.
Tutanağı doldururken taraflar birbirine kimlik ve adres bilgisini, sürücü ve tescil belgesini, sigorta poliçesinin tarih ve numarasını göstermekle yükümlüdür; bu bilgiyi istendiği halde vermemenin cezası 2026 itibarıyla 2.719 TL’dir. Anlaşma sağlanamıyorsa, yaralı ya da ölü varsa veya başka bir suç şüphesi doğuyorsa anlaşmalı tutanak yolu kapanır; bu durumda kolluğa haber vermek zorunludur, aksi halde yine 2.719 TL ceza gündeme gelir.
Kanıt Toplayın ve Sigortaya Bildirin
Tutanak türü ne olursa olsun, kaza yerini ayrılmadan önce belgeleyin: Araçların konumunu, plakaları, hasarlı bölgeleri ve varsa fren izlerini farklı açılardan fotoğraflayın; tanık varsa iletişim bilgisini alın. Ardından kazayı en kısa sürede sigorta şirketinize bildirip hasar dosyası açtırın.
Burada teminatların sınırını bilmek önemlidir: Zorunlu trafik sigortası yalnızca karşı tarafa verilen zararları karşılar; kapsamı ve kapsam dışı haller için zorunlu trafik sigortası rehberine bakabilirsiniz. Kendi aracınızdaki hasar ise ancak kaskonuz varsa ödenir — iki ürünün farkını kasko ile trafik sigortası farkı rehberinde ayrıntısıyla ele aldık. Sigortaya yansıyan her hasar, sonradan SBM veritabanına işlenir ve aracın geçmişinde görünür; bu kayıtların nasıl sorgulandığını Tramer hasar kaydı rehberinde anlattık. Düzenlenen kaza tespit tutanağına ise e-Devlet ve SBM kanalları üzerinden ulaşabilir, hatalı bulduğunuz kusur tespitine süresi içinde itiraz edebilirsiniz.
Özet
Doğru sıralama kısaca şudur: Önce durup kaza yerini güvene alın ve izleri koruyun; yaralı varsa 112’yi arayıp ilk yardıma başlayın; ölüm ya da yaralanma varsa kolluk gelene kadar olay yerinden ayrılmayın. Kaza yalnızca maddi hasarlıysa ve taraflar anlaşıyorsa anlaşmalı tutanak yeterlidir; aksi her durumda görevli çağrılır. Son adım, kanıtları belgeleyip sigortaya bildirmektir. Bu rehberdeki para cezaları 2026 yılı için geçerli olup her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir; güncel tutarları işlem öncesi ilgili kurumdan teyit edin.